نگاهی به دستاوردهای انقلاب اسلامی خصوصاً در زمینه علم و فناوری

نیم نگاهی به دستاوردهای انقلاب اسلامی

nemayeshgah-enghelab

 

برای درک واقعیات انقلاب اسلامی، توجه به وضعیت ایران در دوران رژیم طاغوت از جهات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک ضرورت است. بدون توجه به شرایط داخلی و خارجی ایران در دوران ماقبل از انقلاب اسلامی، نمی‌توان به اهمیت و عظمت دستاوردهای این انقلاب بزرگ پی برد.

مقدمه

برای درک واقعیات انقلاب اسلامی و دستاوردهای ارزشمند جمهوری اسلامی، توجه به وضعیت ایران در دوران رژیم طاغوت از جهات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی یک ضرورت است. بدون توجه به شرایط داخلی و خارجی ایران در دوران ماقبل از انقلاب اسلامی، نمی‌توان به اهمیت و عظمت دستاوردهای این انقلاب بزرگ و دستاوردهای ارزشمند جمهوری اسلامی در دوران ما بعد از انقلاب اسلامی پی برد. بر همین اساس، به اختصار وضعیت ایران در زمان رژیم طاغوت بررسی می‌شود.

وضعیت سیاسی ایران قبل از انقلاب

نظام سیاسی ایران در دوران قبل انقلاب اسلامی، نظام سلطنتی و پادشاهی به شکل موروثی بوده و مردم ایران هیچ نقشی در به قدرت رسیدن پادشاه نداشتند. در نظام سلطنتی شاه با هر نوع خصوصیت و ویژگی‌هایی، از اختیارات کامل برخوردار و فرمان او، دستور خدا تلقی می‌شد. رضاشاه، دیکتاتوری مستبد، خشن، بی‌رحم و بیگانه‌پرست بود. محمدرضا پهلوی نیز با نظر بیگانگان به قدرت رسید و بسیاری از خصلت‌های دیکتاتور مآبانه پدر در او وجود داشت. تحقیر مردم ایران از یک طرف و بها دادن به خارجی‌ها از طرف دیگر از خصوصیات محمدرضا پهلوی بود. شاه ایران بر اساس همین نوع نگرش به مردم، در سال ۱۳۵۳ در یک کنفرانس مطبوعاتی می‌گوید: «این مردم قادر به انجام هیچ چیز نیستند، مثل گوسفندان می‌مانند…». (روح‌الله حسینیان، فساد دربار)

این نوع نگاه به ملت ایران در بسیاری از عناصر کلیدی اطراف شاه دیده می‌شود. به عنوان نمونه در زمان ملی کردن صنعت نفت، رزم آرا نخست‌وزیر وقت با حضور در کمیسیون نفت مجلس شورای ملی، بر سر نمایندگانی که با جدیت موضوع ملی کردن صنعت نفت را دنبال می‌کردند، فریاد زده و می‌گوید: ایرانی که نمی‌‌تواند یک آفتابه بسازد، شما می‌خواهید پالایشگاه را اداره کند! این نوع خودباختگی در شاه و دولت‌های او، منشاء بسیاری از مشکلات در کشور از قبیل عقب‌افتادگی‌ها ملی و سلطه اجانب بر مقدرات کشور بود. در دوران پهلوی نهادهای مردم سالار هیچ جایگاهی نداشت و اگر انتخاباتی برگزار می‌شد، کاملاً نمایشی و صوری بود. فساد مالی، اخلاقی و جنسی در دربار شاه زبانزد است و اسناد فراوانی در این خصوص وجود دارد. منافع ملی در ایران دوران طاغوت، همانند منافع خاندان پهلوی بود و این خاندان، بیت‌المال را برای عیاشی‌ها و سفرهای خارجی خود، به منزله ارث پدری می‌پنداشتند. وابستگی به بیگانه از مختصات حکومت رضاخان و محمدرضاشاه بود. در وابستگی رضا شاه به انگلیس همین بس که چرچیل و روزولت در کنفرانس تهران درباره او اعتراف کردند: «خودمان او را آوردیم و خودمان او را برداشتیم». (حسین فردوست، ظهور و سقوط پهلوی، جلد ۱، صفحه ۸۲)

محمدرضا شاه نیز از سوی بیگانگان به قدرت رسید و او خود را مدیون آنان می‌دانست. روزنامه نیویورک تایمز می‌نویسد: «پس از کودتا، محمدرضا به کرمیت روزولت رئیس بخش سیا در خاورمیانه گفت: من تاج و تخت خود را به‌خدا، مردم کشورم، ارتشم و به شما مدیونم». (گازیوروسکی، سیاست خارجی آمریکا و شاه، صفحه ۲۸)

چنین افرادی با تکیه بر پول نفت، قدرت نظامی و ساواک، حکومت خفقان و دیکتاتوری برپا کرده بود و هر صدای مخالفی را سرکوب می‌کردند. زندان‌ها از آزادی‌خواهان پر بود و مبارزین و مبارزه با اسلام و آموزه‌های دینی از سیاست‌های ثابت و اصلی رضا شاه و پسرش طی ۵۷ سال حکومت در ایران بود.

 اوضاع اجتماعی ایران قبل از انقلاب اسلامی

در سال ۱۲۹۰ هجری شمسی یعنی در اوایل نهضت مشروطه، جمعیت کل کشور ایران حدود ۱۰ میلیون نفر بود و اکثر مردم ایران در روستا زندگی می‌کردند. در این مقطع ۲۰ درصد جمعیت ایران در شهرهای بالای پنج هزار نفری زندگی می‌کردند و تهران ۲۰۰ هزار نفر جمعیت داشت. با سیاست‌های غلط و استعماری رژیم پهلوی، روستاها به سمت نابودی از طریق مهاجرت روستائیان به شهرها حرکت کرد. طولی نکشید که جمعیت شهرنشین بر روستانشین غلبه کرد به‌گونه‌ای که در سال ۱۳۵۷، جمعیت شهرنشین ایران به بیش از ۲۰ میلیون رسید.

فقر و محرومیت از دلایل مهاجرت روستائیان به شهرها بود. وضع زندگی روستائیان در مقایسه با شهرنشینان بسیار نامطلوب بود. به دلیل نبودن امکانات، خدمات بهداشتی و درمانی، راه مناسب، برق و … زندگی برای بسیاری از روستائیان؛ با مشکلات فراوان همراه بود که مرگ و میر بالا یکی از نتایج طبیعی این وضعیت به‌ویژه در نوزادان و خردسالان بود. در سال ۱۳۵۳ بر اساس آمار رسمی تنها ۳۹ درصد از بچه‌های روستایی که به سن مدرسه رسیده بودند، امکان استفاده از آموزش‌های دولتی را داشتند و این در حالی بود که برای بچه‌های شهری این آمار به ۹۰ درصد می‌رسید.

اما نکته مهم در حوزه اقتصاد ایران با توجه به جمعیت روستائیان، ایران تا اوایل دهه ۱۳۴۰ از نظر تهیه مواد غذایی، خودکفا بود و می‌توانست حتی کمبود ارز کشور را از طریق صادرات پنبه، میوه و خشکبار تأمین نماید. با سیاست‌‌های غلط و خصوصاً اصلاحات ارضی، کشاورزی ایران نابود شد و یک اقتصاد وابسته شکل گرفت. روستائیان زیادی به شهرها آمدند و حاشیه‌نشینی در شهرها با شکاف طبقاتی بالا پدید آمد. بسیاری از روستائیان که تا قبل از مهاجرت در روستاهای خود حداقل یک زندگی ساده داشتند، تبدیل به کارگران مهاجری شدند که برای کار در کارهای ساختمانی، شرکت عمرانی و … راهی شهرها شدند.

وضعیت اقتصادی ایران قبل از انقلاب اسلامی

نیم نگاهی به وضعیت اقتصادی دوران پهلوی بیانگر این واقعیت است،
به‎رغم اینکه رژیم پهلوی به پشتوانه دلارهای نفتی و حمایت گسترده بیگانگان و نیز سیل کالاهای مصرفی و تجملاتی از خارج به داخل توانسته بود وضعیت اقتصادی بخش‌هایی از کشور خصوصاً گروه‌های وابسته به قدرت و یا مناطق مرفه نشین و شهری را خوب جلوه دهد، اما نگاهی دقیق‌تر به ساختارها و برنامه‌های اقتصادی و نحوه عملکرد مدیریت کلان کشور در این زمینه و وضعیت اکثر طبقات پایین جامعه همگی حکایت از اوضاع رو به وخامت و منفی اقتصاد کشور در آن دوران دارد. نداشتن برنامه مشخص اقتصادی و تک محصولی شدن اقتصاد و وابستگی به صادرات نفتی و رشد سرمایه داری، نابودی کشاورزی، افزایش وابستگی در بخش صنعت گسترش صنایع مصرفی و … را می‌توان از جمله دلایل شرایط وخیم اقتصادی نام برد که کنترل شدید دولت بر تمامی این امور ارکان اقتصادی خود به خود باعث می‌شد که مردم از مزایای اقتصادی محروم شوند.

در حقیقت اقتصاد ایران در سال‌های پایانی رژیم پهلوی، یک اقتصاد کاملاً وابسته به خارج بود. رژیم شاه در سال‌های پایانی عمر خود، روزانه حدود شش میلیون بشکه نفت صادر می‌کرد و با وارد کردن کالاهای مورد نیاز مردم در بسیاری از زمینه‌ها، علاوه بر نابودی اقتصاد داخلی، زندگی مصرفی و وابسته به خارج را در ایران نهادینه می‌نمود. عمده صنایع شکل گرفته در ایران در دوران طاغوت، صنایع مونتاژ و وابسته بود. در چنین شرایطی، بسیاری از ایرانیان با از ‌دست دادن کار و درآمدهای سنتی خود، با شرایط سخت زندگی مواجه شده و اقشار کمی از جامعه شهرنشین دارای زندگی مرفه بودند. بسیاری از مهاجرت‌کنندگان از روستاها، به بدترین نوع زندگی در حاشیه شهرها تن داده و فقر و محرومیت از ویژگی‌های بخش اعظم جامعه ایرانی در دوران قبل از انقلاب است. بسیاری از درآمدهای ارزی کشور، در حوزه‌هایی هزینه می‌گشت که به رفاه عمومی ارتباطی نداشت.

شرایط فرهنگی قبل از انقلاب اسلامی

مبارزه با فرهنگی اسلامی و ملی از مختصات فعالیت‌های فرهنگی رژیم طاغوت می‌باشد. اسلام‌زدایی از یک طرف و ترویج فرهنگ غربی از طرف دیگر، از اولویت‌های کاری تمامی دستگاه‌های فرهنگی رژیم گذشته بود. رادیو و تلویزیون، تئاتر و سینما، مطبوعات و کتاب، آموزش و پرورش، دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی همگی مأموریت داشتند تا فرهنگ غربی را برای تغییر سبک زندگی ایرانیان از یک زندگی اسلامی و ملی به یک زندگی با سبک غربی ترویج نمایند. دربار و خاندان پهلوی خود پیشتاز ترویج فرهنگ مبتذل غربی در ایران بودند. مراکز فساد و فحشا علنی برپا بود و عناصری از خود دربار و خاندان پهلوی در پشت صحنه این مراکز حضور داشتند.

سیاست خارجی و دفاعی ایران قبل از انقلاب اسلامی

ایران در دوران قبل از انقلاب اسلامی، دارای سیاست خارجی و دفاعی مستقلی نبود و به عنوان یک کشور تابع، در قلمرو قدرت بلوک غرب با محوریت آمریکا در نظام دو قطبی حاکم بر روابط بین‌الملل عمل می‌کرد. ارتش ایران به خاطر نقشی که آمریکایی‌ها تحت عنوان سیاست دو ستونی برای ایران به عنوان «ژاندارم منطقه خلیج فارس» تعریف کرده بودند، کاملاً تحت کنترل ایالات متحده بود. هزاران مستشار نظامی آمریکایی در بخش‌های کلیدی ارتش حضور داشتند. ایران قبل از انقلاب اسلامی در راستای تأمین منافع غرب در منطقه، برابر شوروی سابق و در سمت‌های آزادی‌بخش ایفای نقش می‌کرد و به همین دلیل، متحد استراتژیک رژیم جعلی صهیونیستی در منطقه، رژیم شاه سابق بود. تصویب لایحه‌ی کاپیتولاسیون در سال ۱۳۴۳ در دولت و مجلسین سنا و شورای ملی، نشان‌دهنده اوج وابستگی ایران به آمریکا و نداشتن استقلال بود. شاه در واقع هیچ اعتقادی به استقلال و حاکمیت ملی ایرانیان نداشت و تداوم حضور خودر در قدرت را، در گروه وابستگی به آمریکا می‌دید.

دستاوردهای انقلاب اسلامی

نتایج و دستاوردهای انقلاب اسلامی طی قریب به ۴۰ سال گذشته را می‌توان به اختصار در چهار حوزه سیاسی، اقتصادی، علمی – فناوری و نظامی بررسی کرد. البته در این بررسی اجمالی، بدیهی است که به اهم دستاوردها اشاره می‌شود و امکان پرداختن به جزئیات وجود ندارد.

الف) دستاوردهای سیاسی در حوزه داخلی و خارجی

سرنگونی استبداد ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی؛ حاکمیت اسلام بر پایه ولایت فقیه؛ ارتقای مشارکت سیاسی و آگاهی‌های مردم؛ برگزاری نزدیک به ۴۰ انتخابات سراسری که نشان دهنده حاکمیت مردم بر سرنوشت خویش است و در کنار این‎ها کسب استقلال و آزادی سیاسی در زمره مهم‌ترین دستاوردهای انقلاب در حوزه سیاست داخلی است.

حاکمیت اصل نه شرقی، نه غربی، جمهوری اسلامی؛ تأثیر جدی بر نظریه‎های سیاسی بین المللی؛ تأثیر بر مسائل و موضوعات راهبردی جهان و منطقه؛ بازتاب جدی بر جنبش‌های رهایی بخش در جهان اسلام و حتی فراتر از مرزهای اسلامی؛ ایجاد و تقویت روح مبارزه، مقاومت و ایستادگی در ملت‌ها برای مبازه با آمریکا؛ معرفی اسلام ناب به عنوان یک مکتب تعالی‌بخش و تمدن‌ساز و تبدیل ایران به یک قدرت منطقه‌ای و فرامنطقه‌ای تاثیرگذار از جمله مهمترین دستاوردهای عینی انقلاب اسلامی ایران در حوزه سیاست خارجی و بین المللی می‌باشد.

ب) دستاوردهای معنوی و فرهنگی

بصیرت افزایی و ارتقاء معنویت در کشور یکی از بزرگترین و مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی به شمار می‌رود، این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که پس از انقلاب اسلامی، همگام با رشد کمی و کیفی هیئت‌های مذهبی، برای اولین بار واژه‌هایی مانند؛ ایمان، تقوا، وحدت، ایثار و شهادت و موضوعاتی مانند؛ حج دانش‌آموزی و دانشجویی یا مراسم اعتکاف و امثال آن در جامعه مورد توجه جدی آحاد مردم به‌ویژه جوانان قرار گرفت، به عنوان مثال؛ افزایش تعداد جوانان معتکف از۶۰ هزار نفر در سال ۱۳۸۶ به بیش از ۸۵۰ هزار نفر در سال ۱۳۹۵، نمونه بارزی از تحول معنوی در جامعه به‌شمار می‌رود و این مورد نمونه‌ای است که قبلاً هرگز در کشور مصداق نداشته است.

بررسی تنوع و حجم انتشارات در موضوعات مختلف، توسعه و افزایش شبکه‌های تلویزیونی و رادیویی جمهوری اسلامی در داخل کشور و آنسوی مرزها، احداث و توسعه فرهنگسراها و مراکز فرهنگی و هنری، برگزاری ده‌ها و بلکه صدها نمایشگاه داخلی و بین المللی کتاب، افزایش میزان مطالعه در بین مردم، افزایش کمی و کیفی آثار نمایشی به ویژه در بخش فیلم و کسب موفقیت‌های جهانی در این زمینه و مهمتر از همه، ارتقاء بینش و آگاهی‌های عمومی و اجتماعی در سطح جامعه، از مهمترین گام‌های فرهنگی جمهوری اسلامی به شمار می‌روند.

ج) دستاوردها و خدمات اقتصادی، اجتماعی و عمومی

با اینکه ملموس‌ترین و گسترده‌ترین فعالیت‌های نظام جمهوری اسلامی در حوزه اقتصادی است، اما نظام تبلیغاتی کشور نتوانست آن را به طور شایسته‌ای به افکار عمومی منعکس کند. مطالعه آمار و ارقام این فعالیت‌ها مؤید این نکته است.

 

بخش علمی – آموزشی

684908_478

هم اینک سرعت پیشرفت علمی در ایران براساس گزارش محافل علمی بین‌‌المللی، ۱۱ برابر سرعت متوسط رشد علم در جهان است. در حالی که قبل از انقلاب اسلامی، نزدیک به ۷۰ درصد بزرگسالان کشور بی‌سواد بودند و کم‌تر از ۴۰ درصد کودکان می‌توانستند به مدرسه بروند، اکنون رقم باسوادی در کشور به عدد ۱۰۰ درصدی در حال نزدیک شدن است. در دوران قبل از انقلاب اسلامی، تعداد ۱۵۴ هزار دانشجو در تعداد محدودی دانشگاه یا مراکز آموزش عالی و آن هم در چند کلان‌شهر کشور تحصیل می‌کردند. اکنون بیش از ۱۲۰ دانشگاه و مرکز آموزش عالی دولتی، بیشتر از ۳۰ مرکز آموزش عالی وابسته به دستگاه‌های اجرایی، بیش از ۳۰۰ دانشگاه غیرانتفاعی، ۶۰۰ دانشگاه پیام نور، ۴۰۰ دانشگاه آزاد اسلامی، ۸۰۰ مرکز آموزش عالی علمی و کاربردی، بیش از ۳۰۰ مرکز آموزش فنی حرفه‌ای و تربیت علم در کشور فعال بوده و در این دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، بیش از ۴ میلیون دانشجو به تحصیل اشتغال دارند.

تا سال ۱۳۹۱ بیش از ۲۶۱۹۶ اختراع در کشور ثبت شده است، همچنین پژوهشگران ایرانی از نظر پژوهشی با ثبت ۸۵۱۳ مقاله علمی، در ردیف شانزدهم تولید علم و در زمره دانشمندان و پژوهشگران ممتاز جهان قرار گرفته‌اند.

افزایش تعداد مدارس از ۴۷ هزار به ۱۹۴ هزار واحد برای پاسخگویی به رشد دویست درصدی دانش آموزان و مقابله با بیسوادی و ارتقاء سطح سواد از مصادیق دیگر پیشرفت کشور در حوزه علمی – آموزشی در دوران بعد از انقلاب است.

بخش سلامت و بهداشت

افزایش تعداد پزشکان از ۱۵ هزار نفر به بیش از ۱۱۱۰۰۰ نفر و رفع کامل نیاز کشور به جذب پزشک خارجی و همچنین تغییر و تبدیل کشور به قطب منطقه‌ای توریسم سلامت و پذیرش و درمان بیماران خارجی در انواع بیماری‌ها و همچنین دستیابی به دانش کشت سلول‌های بنیادین، قرار گرفتن در ردیف کشورهای برتر پیوند کلیه و درمان بیماری‌های چشمی، کسب تجارب ارزشمند برای مقابله با انواع عوارض و بیماری‌های ناشی از عوامل شیمیائی، بخشی از مهمترین دستاوردهای نوین بخش پزشکی کشور است.

کسب رتبه نخست تولید دارو در سطح منطقه، تولید ۹۷ درصد از داروهای مورد نیاز و و صادرات دارو از جمله داروهای بیوتکنولوژی، خود کفایی در ساخت انواع واکسن، ریشه‌کنی فلج اطفال و سایر بیماری‌های فراگیر، پوشش واکسیناسیون از۳۰ درصد به ۱۰۰ درصد، افرایش تعداد بیمارستان‌ها و مراکز درمانی، توسعه بهداشتی کشور و موفقیت در اولویت به پیشگیری بر درمان و در نهایت افزایش امید به زندگی از ۵۷ سال به ۷۴ سال و کاهش مرگ و میر کودکان زیر یک سال سال از بیش ۱۲ درصد در سال ۵۷ به کمتر از ۵/۱ درصد و کاهش مرگ و میر مادران از ۵۴ درصد به ۲۴/۰ درصد در بعد از انقلاب، از دیگر دستاوردهای علمی در شاخه پزشکی محسوب می‌شود که می‌توان از آن به‌عنوان انقلاب پزشکی نام برد.

قبل از انقلاب عمدتاً با کمک شرکت‌های خارجی کمتر از ۲۵ درصد داروی مورد نیاز در داخل کشور تولید می‌شد و از طرفی نیز بسیاری از بیماران برای معالجه به خارج از کشور اعزام می‌شوند، اکنون با تکیه بر توان داخلی بیش از ۹۶ درصد داروهای مورد نیاز در داخل کشور تولید می‌شود و جمهوری اسلامی ایران نیز به یکی از صادرکنندگان دارو تبدیل شده است.

علاوه بر این‎ها ایران مقام چهارم تولید داروهای نوترکیب را درسطح آسیا داراست و تاکنون ۱۴ دارو از این نوع در کشور تولید شده است. داروی نوترکیب به طور عمده در درمان بیماری‌های صعب العلاج مانند سرطان‌ها، برخی بیماری‌های ویروسی، ام اس و هموفیلی به کار گرفته می‌شود.

تولید چهار ماده اولیه دارویی برای ساخت داروهای جدید فشار خون ریوی ، ساخت داروهای درمان مشکلات انعقادی و ساخت داروهای شیمی درمانی، ساخت و تولید نخستین نانوداروی تزریقی ضدسرطان با نام تجاری «سینا دوکسوزوم» قابل استفاده در انواع سرطان ناحیه شکمی، تولید داخلی داروی «لووفلوکساسین» برای درمان بیماری‌های عفونی، تولید داروی ضد سرطان «پکلی تاکسل» برای درمان انواع سرطان‌های ریه، پوست، تخمدان و سینه، داروی ضد سرطان «دوکسوروبیسین» با فناوری نانو، داروی «سترورلیکس استات» برای درمان نازایی، ‌داروهای نو ترکیبی برای بیماران ام اس (با عنوان‌‌ ‌سینووکس)، بیماران خاص (با عنوان اینترفرون بتا، گاما و آلفا) و مبتلایان به هپاتیت c ‌‌(با‌ ‌عنوان اینترفرون پگنیله) تنها نمونه‌ای از تلاش محققان هستند. این در حالی است که در سال ۱۳۵۷ تنها ۲۵ درصد داروهای کشور از داخل تأمین می‌شد اما این رقم اکنون به بیش از ۹۵ درصد رسیده و بیش از ۱۲۰۰ قلم دارویی در کشور تولید می‌شود.

ساخت نای مصنوعی (مجرای تنفسی) به کمک مهندسی بافت توسط محققان کشور؛ ساخت نخستین چسب بافتی هوشمند دنیا؛ تولید رگ مصنوعی به کمک نانوالیاف؛ تولید رده سلول‌های بنیادی جنینی و قرار گرفتن ایران در میان ۱۰ کشور برتر دنیا؛ تولد اولین کودک حاصل از روش لقاح مصنوعی در ایران در سال ۱۳۷۱؛ تولد اولین گوسفند شبیه سازی شده در ایران در سال ۱۳۸۵؛ تولید موش از سلولهای بنیادی جنینی موشی؛ خودکفایی در تولید پروتئین فاکتور رشد فیبروبلاستی انسانی؛ تزریق سلول‌های شوآن برای ترمیم آسیب‌های نخاعی؛ آغاز پیوند مغز استخوان در ایران در سال ۱۳۶۹؛ ایجاد خانه‌های بهداشت؛ دستیابی به فناوری تولید داروهای اساسی؛ تولید داروی کاملاً گیاهی درمان ایدز برای اولین بار جهان و دستیابی به نانوکریستال های مؤثر درترمیم بافت‌های آسیب دیده داخل بدن از نمونه‌های کوچکی از ده‎ها دستاورد انقلاب در حوزه بهداشت می‌باشد.

خدمات شهری، روستایی و زیرساخت ها 

در حالی که تعداد مشترکین برق در سال ۵۷ رقم حدود ۳ میلیون و ۵۰۰ هزار بود و بسیاری از روستاهای کشور فاقد برق بودند، تعداد مشترکین برق هم اکنون از مرز ۳۰ میلیون گذشته است. این تعداد مشترکین نشان‌دهنده توانایی کشور در صنعت برق، گسترش شبکه سراسری توزیع برق است. تا سال ۱۳۵۷ تعداد ۵۱ هزار خانوار ایرانی از نعمت گاز طبیعی برخوردار بودند و این رقم هم‌ اکنون از مرز ۱۵ میلیون خانوار گذشته است. اکنون بسیاری از روستاهای ایران هم علاوه بر شهرها از نعمت گاز برخوردارند. خطوط ریلی و راه‌آهن در هر کشور، نقش مهمی در پیشرفت و توسعه دارد. از سال ۱۲۹۱ هجری شمسی که اولین سوت قطار در ایران به صدا درآمد تا سال ۱۳۵۷ حدود ۵۶۵ کیلومتر خطوط ریلی در ایران ساخته شد. اکنون ایران نزدیک به ۲۰ هزار کیلومتر خطوط ریلی دارد. به عبارتی متوسط سالانه احداث راه‌آهن در ایران قبل از انقلاب ۸۰ کیلومتر بوده و این عدد بعد از انقلاب به ۱۶۸ کیلومتر افزایش یافته است.

طی ۱۲۱ سال فعالیت تلگراف و تلفن در ایران قبل از انقلاب، تا سال ۱۳۵۷ تعداد مشترکین تلفن ثابت به ۸۵۰ هزار و ۸۰۰ نفر رسید و تنها ۳۱۲ روستای کشور دارای ارتباط مخابراتی بود. طی سال‌های پس از انقلاب در عرصه برخورداری مردم از نعمت مخابرات و خطوط تلفن ثابت و همراه، آمارهای رسمی نشان‌دهنده یک تحول بزرگ در این عرصه است. تعداد خط تلفن ثابت از ۸۵۰ هزار مشترک به بیش از ۳۰ میلیون افزایش پیدا کرده است. تلفن‌های همگانی از تعداد ۴۲۹۴ دستگاه در سال ۱۳۵۷ به ۲۷ هزار افزایش یافته است.

در این راستا پوشش حدود ۹۹ درصد از مشترکان تلفن ثابت و ۶۲ درصد از مشترکان تلفن همراه در کشور، رسیدن به ۶۶ میلیون مشترک تلفن همراه و به روز رسانی دایری تلفن همراه در سراسر کشور، پوشش تلفن همراه در تمامی شهرها و ۴۵ هزار روستا و برخورداری از شبکه تلفن ثابت با ۲۹ میلیون مشترک بخشی از دستاوردهای حوزه فناوری اطلاعات در کشور محسوب می‌شود. اکنون ۵۳ هزار روستا از ارتباط مخابراتی برخوردار هستند و ۱۰ هزار روستا نیز از خدمات ICT روستایی بهره مند شده‌اند که در کنار آن می‌توان به پوشش ۷۲ هزار کیلومتر از جاده‌های کشور به فناوری تلفن همراه نیز اشاره کرد.

وجود ۴۰ میلیون کاربر اینترنت، ۴ میلیون مشترک ADSL و ۵ میلیون پورت منصوبه دیتا و برقرارسازی ارتباط رومینگ بین الملل با ۱۱۲ کشور و ۲۷۳ اپراتور تلفن همراه از دیگر دستاوردهای حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات در ایران است.

علاوه بر این در حوزه هوانوردی افزایش فرودگاه‌ها از ۲۲ فرودگاه به حدود ۱۰۰ فرودگاه، افزایش تعداد بنادر و ارتقاء ظرفیت آن‌ها از ۱۰ میلیون تن به بیش از ۱۲۵ میلیون تن، ساخت و توسعه پایانه‌های مسافری و باربری در اکثر شهرها، توسعه ناوگان دریایی از ۲۲۱۷ تن ظرفیت در سال ۵۷ به ۱۷۸۷۶ تن در سال ۸۱ و در اختیار داشتن بزرگترین ناوگان دریایی منطقه دستاوردهای دیگری است که در عرصه حمل و نقل رخ داده است. افزایش تعداد سدهای مخزنی کشور از ۱۳ سد به حدود ۵۰۰ سد، دستاورد فوق‌‍‌العاده بزرگ دیگری است که باید از آن به عنوان انقلاب در عرصه آب کشور نام برد، البته در کنار این اقدامات، گسترش سایر زیرساخت‌ها مانند؛ افزایش ظرفیت ورزشگاه‌ها از ۱۶۹ هزار نفر روز به بیش از ۶/۱ میلیون نفر روز را نیز نباید فراموش کرد.

خدمات اجتماعی و عمومی

افزایش مستمری بگیران تأمین اجتماعی از ۸۹ هزار نفر به به حدود ۴ میلیون نفر و بیمه خدمات درمانی از ۱۰ درصد به بیش از ۹۵ درصد، اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها، اجرای طرح مسکن مهر، توسعه صنعت توریسم، ایجاد و توسعه تعاونی‎ها، برگزاری انواع نمایشگاه‌های بین‌المللی و فراهم نمودن زمینه‌های ارتفاء سطح کیفیت زندگی مردم از دیگر دستاوردهای قابل توجه نظام مقدس جمهوری اسلامی در عرصه اجتماعی و خدماتی است.

بخش صنعت و هسته ای

 

افزایش قابل توجه تولید فولاد از نیم میلیون تن قبل از انقلاب به بیش از ۳۸ میلیون تن در سال و کسب رتبه ۱۴ جهانی، افزایش تولید سیمان از ۳/۶ میلیون تن به حدود ۹۰ میلیون تن، افزایش تولیدات معدنی از ۲۰ میلیون تن به ۲۲۰ میلیون تن، افزایش و توسعه تولید و صادرات خودرو با انواع خودروهای سبک و سنگین، افزایش و توسعه انواع کارخانجات لوازم خانگی و صنعتی و ده‌ها مورد مشابه، از دیگر افتخارات صنعتی کشور در دوران پس از انقلاب به شمار می‌روند.

افزایش و توسعه پالایشگاه‌ها و مراکز پتروشیمی و ساخت بیش از ۶۰ کارخانه بزرگ نفت و گاز و پتروشیمی در نزدیک به چهار دهه گذشته، بخش دیگری از اقدامات زیر بنایی انقلاب اسلامی است که در مجموع باعث شده تا میزان خودکفایی کشور در صنعت نفت از ۴ درصد به ۸۰ درصد ارتقاء یافته و تولیدات پتروشیمی نیز از۴ میلیون تن در سال ۵۷ به ۳۸ میلیون تن در بعد از انقلاب برسد.

علاوه بر این؛ ساخت انواع نیروگاه‌های بادی، گازی، فسیلی و ساخت اولین نیروگاه هسته‌ای در بوشهر و اولین نیروگاه انرژی‌های زیرزمینی در اردبیل و قرار گرفتن جمهوری اسلامی ایران در ردیف چهارمین کشور سازنده سد و ارائه انواع خدمات فنی، عمرانی و تخصصی در زمینه‌های مختلف به سایر کشورها نیز، برگ زرین دیگری از کتاب پر افتخار انقلاب اسلامی است. در مجموع این رویکرد باعث شده تا نسبت حجم صادرات نفتی به غیر نفتی از ۲ درصد قبل از انقلاب اسلامی، به بیش از ۴۵ درصد در شرایط فعلی رسیده و توازن نسبی برای صادرات سایر اقلام ایجاد شود.

افزایش تعداد بنادر و ارتقاء ظرفیت آن‌ها از ۱۰ میلیون تن به بیش از ۱۳۰ میلیون تن، ساخت و توسعه پایانه‌های مسافری و باربری در اکثر شهرها، توسعه ناوگان دریایی از ۲۲۱۷ تن ظرفیت در سال ۵۷ به بیش از ۱۸ هزار تن در سال ۸۱ و در اختیار داشتن بزرگترین ناوگان دریایی منطقه دستاوردهای دیگری است که در عرصه حمل و نقل رخ داده است.

همچنین جمهوری اسلامی به رغم تحریم‌های شدید آمریکا و فشار به کشورهای دیگر برای عدم همکاری در پروژه هسته‌ای ایران، توانست چرخه سوخت هسته‌ای را با دستان دانشمندان داخلی به نقطه قابل ملاحظه‌ای برساند تا جایی که تعجب جهانیان را برانگیزد. در این ارتباط نظام جمهوری اسلامی توانست با کشف و استخراج اورانیوم طبیعی در یزد و فناوری آن در اردکان یزد و سپس تبدیل آن به سه ماده، هگزا فلوراید اورانیوم، اکسید اورانیوم و تترا فلوراید اورانیوم در پایگاه هسته‌ای اصفهان، بزرگ‌ترین گام‌های چرخه سوخت هسته‌ای را بر دارد و سپس با تأسیس پایگاه در نطنز از طریق به کارگیری دستگاه‌های سانتریفوژ به غنی سازی اورانیوم دست یابد. این امر ایران را به ردیف دهمین کشور دارای فن آوری هسته‌ای ارتقا داده است. علاوه بر این، طراحی راکتور آب سنگین در اراک و به مرحله نهایی رسیدن نیروگاه اتمی در بوشهر، گام‌های دیگری بود که نشان داد مدیریت انقلابی می‌تواند نظام جمهوری اسلامی را به یک کشور پیشرفته تبدیل کند.

بخش کشاورزی

پس از پیروزی انقلاب اسلامی و به دنبال تاکیدات بنیانگذار کبیر انقلاب اسلامی، حضرت امام خمینی(رحمت الله علیه)، مبنی بر ضرورت خودکفایی کشور در زمینه محصولات استراتژیک نظیر گندم، برنج و جو، حرکت‌های قابل توجهی در راستای تولید این محصولات صورت گرفته است مثلاً در زمینه گندم، با سرمایه گذاری‌های مناسب انجام شده، میزان تولید آن نسبت به قبل از انقلاب اسلامی ۳ برابر شده و بالغ بر ۱۳ میلیون تن می‌باشد. تولید برنج، دومین محصول استراتژیک و پرمصرف کشور (پس از گندم)، رشدی بالغ بر ۵۲ درصد نسبت به قبل از انقلاب اسلامی داشته است که تا حد بسیار قابل توجهی از واردات آن کاسته شده است.

طی سال‌های پس از انقلاب اسلامی، به رغم دو برابر شدن جمعیت ایران و افزایش مصرف سرانه، با خودکفایی کشور در بخش دام و تأمین مواد غذایی، واردات اقلامی نظیر گوشت قرمز، مرغ، تخم مرغ و شیر قطع شده است.

یکی از دستاوردهای مهم انقلاب اسلامی در بخش کشاورزی خودکفایی در تولید محصولات باغی بوده است. امروزه مرکبات، انار، کیوی، انبه، خرمالو و یا محصولاتی همانند پسته، زعفران، کشمش، همچنین میوه‌هایی همچون هلو، شلیل، زردآلو و سیب و انواع سبزیجات از ایران به کشورهای مختلف صادر می‌شود. شایان ذکر است ایران نخستین تولیدکننده محصولاتی نظیر پسته، زعفران و انار در جهان است.هم اکنون بالغ بر ۹۰ درصد نیاز کشور به محصولات کشاورزی در داخل تولید می‌شود.

در این راستا گزارش فائو (سازمان خوار و بار و کشاورزی) حاکی است: تولید غلات در ایران در سال ۱۹۷۸ حدود ۸ میلیون و ۴۷۴ هزار تن بوده است که این رقم در حال حاضر به بیش از ۲۲ میلیون و ۸۰۹ هزار تن رسیده است. براساس این گزارش، تولید غلات در ایران طی سال‌های پس از پیروزی انقلاب اسلامی با افزایش بیش از ۱۴ میلیون تنی و رشد ۱۶۹ درصدی مواجه شده است.

بر اساس این گزارش، تولید انواع میوه در کشور ما در سال ۱۹۷۸ حدود ۲میلیون و ۸۸۳ هزار تن بوده است که این رقم در سال جاری با افزایش ۱۱میلیون تنی به ۱۳ میلیون و ۸۴۷ هزار تن رسیده است. تولید انواع میوه در ایران طی سی سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی با رشد ۴، ۸ برابری و یا ۳۸۰درصدی مواجه شده است.

سازمان جهانی خوار و بار و کشاورزی (فائو) در این گزارش اعلام کرده است: حجم تولید محصولات تولید شکر یعنی نیشکر و چغندر قند در سال ۱۹۷۸ میلادی بیش از ۴ میلیون و ۵۵۷ هزار تن بوده است که این رقم در حال حاضر به بیش از ۱۰ میلیون و ۵۳۰ هزار تن رسیده است. تولید نیشکر و چغندر قند طی سی سال گذشته بیش از ۶ میلیون تن و به عبارتی ۱۳۱ درصد رشد داشته است. حجم تولید انواع سبزی جات و صیفی جات در سال ۱۹۷۸ بیش از ۴ میلیون و ۶۲۱ هزار تن بوده است که این رقم در سال جاری به بیش از ۱۵ میلیون و ۷۶۰ هزار تن افزایش یافته است. تولید انواع سبزی جات و صیفی‎جات طی سال‎های پس از پیروزی انقلاب اسلامی با رشد ۱۱ میلیون تنی و ۲۴۱درصدی مواجه شده است.

سازمان جهانی خواروبار و کشاورزی اذعان می‌کند که ایران با تولید ۲۳ میلیون تنی نهمین تولید کننده بزرگ غلات در قاره آسیا است. بر اساس این گزارش ایران نهمین تولید کننده بزرگ غلات در قاره آسیا شناخته شده است. چین با تولید ۴۴۵ میلیون تن غلات در سال ۲۰۰۶ بزرگ‌ترین تولید کننده غلات در آسیا طی این سال بوده است. سایر تولید کنندگان بزرگ غلات در آسیا طی این سال عبارتند از هند با ۲۴۰ میلیون تن، اندونزی با ۶۶ میلیون تن، بنگلادش با ۴۱ میلیون تن، ویتنام با ۳۹ میلیون تن، ترکیه با ۳۵ میلیون تن، تایلند با ۳۴ میلیون تن، پاکستان با ۳۳ میلیون تن و ایران با ۲۳ میلیون تن.

همچنین گرسنگی و سوء تغذیه در ایران از ۳۰ درصد جمعیت کشور در سال ۱۹۷۰ به کمتر از ۴ درصد جمعیت در سال‌های اخیر رسید. سازمان خوار بار ملل متحد در یکی از گزارشات اخیر خود به بررسی درآمد سرانه و میزان گرسنگی و سوء تغذیه در کشورهای مختلف در سال ۲۰۰۶ میلادی و مقایسه آن با سال ۱۹۷۰ میلادی پرداخته است. بنا بر این گزارش، درآمد سرانه ایران نسبت به فقیرترین کشور جهان طی سال گذشته ۳۰، ۹ برابر بیشتر بود، این رقم در سال ۱۹۷۰ حدود ۷، ۳ برابر بیشتر شده است.

بخش دفاعی – نظامی

ساخت انواع سلاح‎ها و تجهیزات نظامی از جمله: ساخت انواع هواپیما و جت‎های جنگنده مافوق صوت رادارگریز (مانند؛ صاعقه و آذرخش)، آموزشی (مانند؛ پرستو، درنا، سیمرغ، شفق، تندر)، خودکفایی در تولید و ساخت انواع هواپیماهای بدون سرنشین مدرن، ساخت انواع بالگرد(مانند، بالگردهای شاهد، شباویز ۲۰۷۵ و۲۰۶۱ و بالگرد ضد تانک ۲۰۹۱) و تعمیر انواع هواپیما و بالگرد با کسب رتبه پنجم جهانی بخشی از دستاوردهای صنعت هوایی است.

پیشرفت ایران در زمینه ساخت و تولید انواع موشک‌های بالستیک، دور برد زمین به زمین، زمین به هوا و انواع موشک‌های دریایی مانند موشک ماهواره بر سفیر، شهاب، سجیل، موشک کروز، به قدری شگفت انگیز بوده که ایران را در ردیف معدود کشورهای دارنده تکنولوژی ساخت موشک‌های فوق دقیق سطح به سطح قرار داده است، همچنین ساخت انواع رادار با بُرد بیش از یک هزار کیلومتر و پرتاب چندین ماهواره با سرنشین و بدون سرنشین به فضا از جمله مواردی هستند که کسب رتبه هفتم جهان در سامانه کامل پرتاب ماهواره و رتبه دوازدهم جهان در طراحی و ساخت ماهواره را برای یازدهمین عضو باشگاه فضایی جهان یعنی ایران به ارمغان آورده است.

ساخت زیر دریایی، ساخت و تعمیر انواع ناو و ناوچه ساخت هاور گرافت (قایق‌های دوزیست) ساخت انواع قایق‌های تندرو و قایق پرنده، ساخت و تعمیر انواع زره پوش و تانک و خودکفایی در ساخت انواع تجهیزات و سلاح‌های سبک، نیمه سنگین و سنگین مانند انواع خمپاره انداز و توپ‌های مدرن، انواع سامانه‌ها و سلاح‌های پدافند ضد هوایی و مهمات سبک و سنگین و توسعه صنایع مخابراتی و ساخت انواع بی سیم و تقویت و توسعه صنایع اپتیک و ساخت انواع دوربین‌های معمولی و دید در شب و صدور برخی از این محصولات به ۳۲ کشور جهان از دیگر دستاوردهای صنایع نظامی محسوب می‌شوند. مجموع دستاوردهای نظامی از جمله مواردی هستند که قبل از انقلاب اسلامی، تولید آنها در کشور سابقه‌ نداشته و مهمتر اینکه بخش قابل توجهی از آنها، صرفاً در انحصار تعداد معدودی از کشورها پیشرفته جهان قرار داشته است.

نتیجه گیری

یکی از موضوعات اساسی که همواره در حوزه انقلاب‌ها مورد مطالعه قرار می‌گیرد، دستاوردهای آن و دستیابی به اهداف و آرمان‌های انقلاب است. این پرسش حساس‌ترین و کاربردی‌ترین موضوعی است که به طور وسیع و عمیق در عرصه جامعه و در بین دولت و ملت و موافقان و مخالفان در داخل و خارج مطرح می‌شود و مبنای حفظ و تداوم انقلاب و ارزشهای ایجاد شده آن می‌باشد. گذشت قریب به ۴۰ سال از حیات انقلاب اسلامی، دستاوردهای سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، نظامی، فرهنگی، سیاسی و علمی عظیمی را برای کشور جمهوری اسلامی ایران به ارمغان آورده است. آن چه گذشت گوشه‌ای از دستاوردهای عظیم انقلاب اسلامی بود که به طور مختصر به برخی از آنان پرداخته شد. گفتنی است که آثار و پیامدهای انقلاب اسلامی ایران به قدری است که حتی دشمنان آن نیز از بیان اهمیت و تأثیر مثبت آن در میان جوامع گوناگون خودداری نکرده‌اند و در این باره کتاب‌ها نوشته‌اند و مقالات زیادی ارائه داده‌‌اند. چرا که این انقلاب، فصل نوینی را در تاریخ بشریت بازکرد و افکار و اندیشه جهانیان را به سوی خویش معطوف داشت.

لذا در شرایط واپسین سال‌های دهه چهارم عمر انقلاب شاخصه‌های حفظ و تداوم انقلاب اسلامی را باید با نگاهی عینی‌تر دنبال نمود. مسلماً چنین بحثی در مورد انقلاب اسلامی، به خصوص با توجه به ماهیت ایدئولوژیک آن، هم موضوعیت و هم ضرورت دارد. اینک که استقرار نظام جمهوری اسلامی وارد سی و نهمین سالگرد تولد خود شده است، این پرسش برای همگان مطرح است: انقلاب اسلامی که دولت سراپا ظلم، ستم و تبعیض شاهنشاهی را برانداخت و جمهوری اسلامی را با هدف گسترش عدالت، معنویت و تأمین سعادت مادی و معنوی آحاد جامعه مستقر کرد، تا چه حد در عمل توانسته است به اهداف خود دست یابد؟ پاسخ به این پرسش کلیدی وظیفه تمامی دستگاه‌های فرهنگی و اجتماعی کشور است که به کمک اندیشمندان و صاحبان قلم و از طرق مختلف به معرفی آثار ، پیامدها و دستاوردهای عظیم انقلاب پرداخته و به راه‌های بیشتری جهت حفظ و تداوم آن دست یابند.
دانش در ایران کنونی

با در نظر گرفتن فرار مغزها در ایران و رابطه سیاسی ضعیف او با آمریکا و دیگر کشورها، جامعه دانشگاهی ایران همچنان بارور مانده است اگرچه تحریم‌های بین‌المللی دانشگاه‌ها را برای خریدن تجهیزات یا فرستادن افراد به ایالات متحده برای دیدارهای علمی دچار مشکل کرده است. بارور ماندن دانش در ایران در ایران علی رغم تحریم‌ها و فرار مغرها به دلیل پتاسیل عمیق ایرانی‌ها در زمینه‌های علمی در جهان است که می‌توان آن را با آلمان یا ژاپن قیاس کرد. فرار مغرها ضربات جدیدی بر جامعه ایران وارد کرده زیرا اصولاً بهترین‌ها از کشور خارج می‌شوند. به عنوان مثال ایرانیان مقیم آمریکا، تحصیلکرده‌ترین گروه نژادی در کشور آمریکا محسوب می‌شوند. بر طبق اداره آمار آمریکا در سرشماری سال ۲۰۰۰، نزدیک به ۲۷٪ ایرانیان آمریکایی دارای مدرک کارشناسی ارشد به بالا بودند، که این میزان در میان گروه‌های مهاجر آمریکایی دارای رتبه نخست است؛ و بیش از ۵۶٪ ایرانیان مقیم آمریکا دارای مدرک کارشناسی می‌باشند، که در میان ۶۷ گروه مهاجر آمریکا دارای رتبه دوم است.

همه این‌ها نشان می‌دهد که جایگاه ایران کنونی با پتانسیل واقعی خود تفاوت عظمیمی دارد. به گفته میلانی، دانشکدهٔ علوم سیاسی دانشگاه استنفورد فرار مغزها در چند سال اخیر ۳۰۰ برابر جنگ ایران و عراق به اقتصاد ایران صدمه زده است. حتی می‌توان این ادعا را کرد که اگر فرار مغرها این قدر بالا نبود جایگاه ایران در بین کشورهای پیشرفته قرار داشت.فرارمغزها آنقدر بالاست که صندوق بین‌المللی پول در گزارش سال ۲۰۰۹ خود اعلام کرده‌است ایران به لحاظ مهاجرت نخبگان، در میان ۹۱ کشور در حال توسعه یا توسعه نیافته جهان، مقام نخست را داراست.[۱۵][۱۶] اما از طرفی نیز بر طبق گزارشی دیگر، تعداد دانشجویان ایرانی در مقاطع پیشرفته دانشگاهی در سالهای اخیر سیر نزولی داشته‌است.

بعد از انقلاب ۵۷ در ایران تلاش‌هایی توسط برخی از عالمان دینی اسلامی صورت گرفته است که علوم مدرن را اسلامی سازی کنند و برخی معتقدند همین امر باعث رشد روزافزون علم در ایران شده است. در حال حاضر ایران در پی آن است که در همه صحنه‌های علمی خودکفا شود.

سهم ایران از تولیدات علمی دنیا ۱٫۴ درصد و سهم تولیدات ۱۶۲ کشور در حال توسعه به استثنای چین، برزیل، ایران و هند کمتر از ۲٫۵ درصد است. بر اساس آمارهای بین المللی ایران به لحاظ تولید مقالات علمی در رتبه ۱۷ پایگاه اسکوپوس و ۲۲ پایگاه ISI قرار دارد و رشد تولیدات علمی کشور ما با ۶۸۲ درصد در طول یک دهه گذشته مقام اول دنیا را به خود اختصاص داده است. رشد تولیدات علمی ایران در رشته بیولوژی در این مدت ۱۲ برابر و رشد تولیدات علمی در حوزه پزشکی ۹ برابر شده است.

گرچه خیلی‌ها هم برعکس این مسئله می‌اندیشند زیرا بعد از انقلاب، حکومت ایران بسیاری از افراد تحصیل کرده را از کشور تبعید کرده است مانند رامین جهانبگلو، احسان یارشاطر، هاله اسفندیاری، کیان تاج‌بخش وشیرین عبادی.

بودجه

بودجه علمی ایران در سال ۱۳۸۴ حدود ۹۰۰میلیون دلار تخمین زده شده است که در ۱۵ سال های اخیر هم تغیر چندانی نداشته است. در اوایل سال ۲۰۰۰ میلادی حدود ۰/۴ در صد تولید ناخالص داخلی ملی به توسعه علم اختصاص داده شده بود که ایران را از این نظر در رتبه بسیار پایین تر از کشور ها و جوامع صنعتی قرار دارد در حالی که متوسط جهانی ۱/۴ درصد است.

دید کلان

علوم محاسباتی و نظری در اینجا بسیار توسعه یاقته است بطوریکه علی رغم مشکلات و تحریم ها دانشمدان ایران از بهره وری بالای بر خوردار بوده اند و در زمینه های مختلف علمی مانند داروشناسی وشیمی آلی تحقیقات زیادی انجام گرفته است. داشمندان زیست‌فیزیک ایران از دهه ۹۰ میلادی شهرت جهانی زیادی به دست آورده اند.

گزارش

به گزارش ایمنا، در ۳۵ سالی که از پیروزی انقلاب اسلامی می گذرد، کشور در زمینه شاخص های علمی در رتبه های قابل توجه جهانی قرار گرفته و از لحاظ نیروی انسانی متخصص و ظرفیت های بالقوه و بالفعل علمی نیز به پیشرفت های دور از انتظاری دست یافته است اما بطور کلی جایگاه برتر ایران در حوزه فناوری نانو، پیشرفت های ایران در حوزه فناوری سلولهای بنیادی، کسب رتبه بیستم جهان در تولید علم، دست یابی ایران به انرژی هسته ای، جايگاه سيزدهم ايران در توليد علم زيست فناوري جهان، موفقیت های دانشمندان ایران در حوزه هوا و فضا و پیشرفت های پزشكی ایران در حوزه دارویی را می توان از مهمترین دست آوردهای نظام جمهوری اسلامی ایران پس از گذشت ۳۵ سال از پیروزی انقلاب دانست.

جایگاه برتر ایران در حوزه فناوری نانو

امروزه فناوری نانو در سطح دنیا از اهمیت فراوانی برخوردار شده است. برخورد کشورهای پیشرو در علم و فناوری، با این فناوری جدید، عمدتاً با هدف پیشتازی جهانی و خیز برداشتن برای منافع اقتصادی بزرگ، همراه بوده است. امروز فناوری نانو در همه کشورهای جهان به عنوان یک فناوری نوظهور مورد توجه قرار دارد، ایران نیز به موقع با فناوری نانو همراه شد و امروز فناوری دیگری را سراغ نداریم که با منشاء بومی به این درجه از پیشرفت رسیده باشد که به کشورهای پیشرفته خارجی صادرات داشته باشد. در ایران طی ۱۰ سال گذشته پیشرفت های قابل توجه ای در حوزه فناوری نانو داشته ایم بطوریکه در سال ۲۰۰۵ میلادی مقام ۳۵ تولید علم در حوزه فناوری نانو را به خود اختصاص داده و این رتبه در فاصله سال‌های ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ به ترتیب به ۳۱، ۲۳، ۲۰، ۱۶ و ۱۰ ارتقا یافت و در سال های ۲۰۱۱ و ۲۰۱۲ میلادی ایران با یک پله صعود در جایگاه نهم و در سال ۲۰۱۳ میلادی نیز با دو پله صعود، در جایگاه هفتم تولید علم فناوری نانو قرار گرفت. آخرین طبقه بندی در این حوزه نشان می دهد آلمان و ژاپن به ترتیب مقام ۵ و ۶ تولید علم در فناوری نانو را کسب کرده‌اند و کشورهای فرانسه، انگلستان، تایوان، ایتالیا، اسپانیا، استرالیا، کانادا و سنگاپور که به ترتیب رتبه‌های ۸ تا ۱۵ تولید علم فناوری نانو را در اختیار دارند که همه بعد از جمهوری اسلامی ایران که موفق به کسب رتبه ۷ جهان شده است، قرار دارند. بنا براین می توان ادعا کرد ایران در عرصه فناوری نانو نه تنها عقب نیست، بلکه در برخی عرصه ها نسبت به بعضی کشورها پیشرفت نیز کرده است.

پیشرفت های ایران در حوزه فناوری سلولهای بنیادی

با ارتقای سطح بهداشت و کشف درمان های جدید، سطح سلامت جوامع و میانگین طول عمر در جهان افزایش یافته است. با این حال درمان بیماری های مزمنی که با زوال و تخریب بافت و ارگان همراه هستند و همچنین بیماری های ارثی و سرطان ها هنوز از چالش های حل نشده پزشکی امروز به شمار می آیند. در سال های اخیر، دانشمندان خواص سلول های ویژه ای را به نام سلول های بنیادی توصیف کرده اند که امید فراوان است بتوان از آنها در درمان چنین بیماری هایی سود جست. این سلول ها قابلیت نوسازی و تمایز به انواع سلول های بدن را دارا هستند. در افق توسعه این علم امکان تولید و ترمیم بافت و بازسازی اعضای بدن با استفاده از سلول های بنیادی در مهندسی بافت و طب بازساختی و همچنین درمان بیماری های ارثی و سرطانی کاملاً نمایان شده و به نظر می رسد که در آینده نه چندان دور بشر دغدغه از دست دادن بافت و اعضای حیاتی را با کمک فناوری سلول های بنیادی و علوم مرتبط فراموش کند. پیشرفت های به دست آمده در جمهوری اسلامی ایران در حوزه سلول های بنیادی و طب بازساختی با وجود سرمایه گذاری اندک، نشان دهنده استعداد بالای رشد کشور در این حوزه است به طوریکه هم اکنون جمهوری اسلامی ایران از لحاظ تولید مقالات حائز رتبه دوم در بین کشورهای اسلامی است. ایران در زمینه فناوری و تحقیقات سلول های بنیادی به عنوان ۱۰ کشور برتر جهان محسوب می شود و محققان ایرانی توانسته اند از سلول های بنیادی حتی در پیوندهای مغز و استخوان ، پوست و ترمیم بافت آسیب دیده قلب استفاده کنند و همچنین شبیه سازی سلول های بنیادی در پژوهشکده رویان و اصفهان انجام شده است که در نوع خود بی نظیر است .علاوه براین استفاده از سلول های بنیادی در پیوند قرینه چشم ، تزریقPRP ، تکثیر سلول های بنیادی بندناف به‎‎منظور درمان سرطان یا صدمات بافت قلب و عصب و سلول های استخوانی، ترمیم ضایعات‎ ‎نخاعی، شبیه سازی و تولید سلول های بنیادی جنین از جمله دستاوردهای بزرگ کشور ما در‎ ‎عرصه فناوری های نوین است‎.‎‏ هم اکنون سلول های بنیادین جنینی و علم شبیه سازی نیز در کشور به دانشی بومی تبدیل شده است و شبیه سازی حیواناتی چون بز، گوسفند و گوساله در سال های اخیر باعث شده ایران در زمینه سلول های بنیادی در جمع کشورهای مطرح در این زمینه قرار گیرد.

ایران در رتبه بیستم تولید علم دنیا

از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا به حال توسعه تحقیقات علمی در دانشگاه ها و مراکز پژوهشی کشور به یک سیاست موثر علمی تبدیل شده است. در پرتو سیاستگذاری های علمی و تحقیقاتی و با توجه به اسناد بالا دستی مانند سند چشم انداز ایران، نقشه جامع علمی کشور، قانون تاسیس وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و قانون برنامه پنج ساله پنجم، مقرر است ایران مقام اول علم و فناوری را در منطقه( جنوب غرب آسیا) به دست آورد. از سال ۲۰۰۷ میلادی برابر با ۱۳۸۶ شمسی آمار تولید علم ایران از ۱۰ هزار عنوان عبور کرده و در همان سال به ۱۳ هزار و ۳۷۸ مقاله بالغ شده است. این روند همچنان و به طور پیوسته رو به رشد بوده است، به طوری که در سال ۲۰۰۸ میزان تولیدات علمی نمایه شده ایران در پایگاه تامسون رویترز به ۱۷ هزار و ۲۸۵ مدرک رسید. آمار تولید علم ایران در سال ۲۰۰۹ و ۲۰۱۰ به ترتیب به ۲۰ هزار و ۲۹ و ۲۱ هزار و ۵۹۲ مدرک بالغ شده است. در فاصله سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۱ به یکباره رقم مزبور به ۲۷ هزار و ۳۵۸ مدرک افزایش پیدا کرده است. تولید علم ایران در سال ۲۰۱۲ نیز ۲۹ هزار و ۱۱۷ مقاله بود. آخرین آماری که از ISI در سال جاری میلادی و مربوط به ماه نوامبر در ارتباط با تولید علم ایران استخراج شده است نشان می دهد که اعضای هیات علمی و پژوهشگران جمهوری اسلامی ایران موفق به تولید ۲۱ هزار و ۱۳۸ مدرک شده‌اند.

دست یابی ایران به انرژی هسته ای

دستیابی کشور مان به سوخت هسته ای به عنوان منبعی همیشگی و مطمئن جلوه ای ویژه دارد. دستیابی به این مرحله از فناوری هسته ای، جمهوری اسلامی ایران را به یک کشور قدرتمند اسلامی و از آن مهمتر به یک ابر قدرت علمی در جهان تبدیل کرده است. دانشمندان جوان ایرانی در حالی به این اقتدار دست پیدا کرده اند که کشور با بدترین شرایط تحریم های اقتصادی و سیاسی روبرو بوده است، جوانان ایرانی در پاسخ به اینگونه تحریم ها نشان دادند هرگونه تحریمی آنان را از فعالیت باز نمی دارد. وسعت کاربرد این دانش در صنعت، کشاورزی، پزشکی، محیط زیست و نیرو به گونه ای است که دستیابی به اهداف بلند اقتصادی و اجتماعی کشور بدون آن امکان پذیر نیست. ایران با دستیابی به این تکنولوژی از اتکا خود به کشورهای خارجی برای دستیابی به سوخت هسته ای برای نیروگاه های خود کاسته و از سوی دیگر به دنیا ثابت کرده است که به سوخت های فسیلی که روزی به اتمام خواهند رسید وابسته نیست. دستیابی به سوخت های فسیلی این اطمینان را به ایران می دهد که دیگر روزی بدون انرژی نمی ماند و می تواند از تبدیل های مختلف انرژی استفاده کند.

جايگاه سيزدهم ايران در توليد علم زيست فناوري جهان

آغاز فعاليت‌هاي زيست فناوري ايران در سال ۷۵ در قالب كميسيون ملي بيوتكنولوژي ذيل شوراي پژوهش‌هاي علمي كشور بود، پس از آن بين سال‌هاي ۸۳ تا ۸۷ اين فعاليت‌ها در قالب شوراي عالي زيست فناوري و از سال ۸۷ ذيل ستاد توسعه زيست فناوري در معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري پيگيري شد. در سال ۱۳۹۰ سند توسعه زيست فناوري در شوراي عالي انقلاب فرهنگي تصويب شد و ستاد توسعه زيست فناوري متشكل از هشت وزير و چند رييس سازمان با جديت تمام فعاليت‌هاي خود را پيگيري كرد. بر اساس اطلاعات پايگاه‌هاي معتبر علمي مختلف ايران در منطقه در توليد علم حوزه‌ زيست فناوري جايگاه اول را دارد و در دنيا نيز ايران در سال ۹۱ موفق به كسب جايگاه سيزدهم شد. اين در حالي است كه در سال ۸۴ جايگاه توليد علم ايران در دنيا سي‌ و ششم بود. در كنار فعاليت‌هاي توليد علم حوزه زيست فناوري، توسعه شركت‌هاي دانش بنيان و توليد محصولات اين حوزه پيگيري شد. به طوري كه هم اكنون ۲۰۰ شركت دانش بنيان در حوزه زيست فناوري فعالند كه برخي از اين شركتها موفق به صادرات محصولات خود شده‌اند.

موفقیت های دانشمندان ایران در حوزه هوا و فضا

هوا ـ فضا را می توان به حق شجاعانه ترین و در عین حال بلندپروازانه ترین سدشکنی دانشمندان و محققان داخلی در دوران پس از انقلاب اسلامی دانست که به جهت انحصار فناورهای های مرتبط با آن از سوی تنها چند کشور بسیار محدود، از هر جهت قابل ستایش و حتی الگویی مناسب برای سایر کشورهای منطقه و جهان به حساب می آید. پرتاب ماهواره “سینا ۱” نخستین ماهواره ایرانی را می توان آغازی خیره کننده برای توسعه برنامه های علمی فضایی کشور برشمرد. این ماهواره به همراه یک ماهواره آموزشی روسیه و شش مینی ماهواره خارجی دیگر به وسیله یـــک فـــرونــد مــوشــک حــامــلKosmos ـM۳ از پــایـگــاه فضاییPlisetsk روسیه با موفقیت به فضا پرتاب شد تا با پرتاب موفقیت آمیز آن، جمهوری اسلامی ایران چهل و سومین کشور صاحب ماهواره در جهان لقب بگیرد. در سال ۱۳۸۵ که به حق نقطه عطف برنامه های فضایی ایران بوده است، رئیس پژوهشگاه هوافضا از پـرتـاب مـوفـقـیـت آمـیـز اولـیـن مـحـمـوله کاوش ساخت پژوهشگاه توسط یک راکت ساخت پژوهشگران ایرانی به فضا خبر داد و تنها یک سال بعد یعنی در سال ۱۳۸۶ طراحی و ساخت ریـزمـاهـواره دانـشـجـویـیAUT SAT در دانـشـگـاه امیرکبیر نویدبخش ادامه این فرآیند جذاب اعلام شد. همچنین در راستای تحقق اهداف چشم انداز بیست ساله کشور و برنامه راهبردی فضایی جمهوری اسلامی ایران و به منظور ایجاد بستر توسعه علمی و فناوری در حوزه فضا، به همت متخصصان و کارشناسان پژوهشگاه هوافضا، راکت کاوش ۲ با موفقیت به فضا پرتاب و با انجام ماموریت خود به وسیله چتر مخصوص به زمین بازگشت. دانشمندان و متخصصان فضایی جمهوری اسلامی ایران در سال ۹۱ موفق شدند با برداشتن گام بلند در عرصة فناوری پیشرفته فضایی، ارسال حیات به فضا و تحقیقات زیستی که در انحصار چند کشور معدود است را برای کشورمان به ارمغان آوردند و این موفقیت در سال ۹۲ با پرتاب کاوشگر «پژوهش» حامل دومین میمون فضایی باعث شد تا جمهوری اسلامی ایران یک گام دیگر به اعزام انسان به فضا نزدیک تر شود.

پیشرفت های پزشكی ایران در حوزه دارویی

اكنون در بخش تولید دارو در كشور موفقیت‌های چشم گیری حاصل شده است. تولید داروهای با فناوری‌های نوین از جمله اسورال، اسویكس، انوكساپارین، دفروكسامین، زولندرونیك اسید، پنتوپرازول، زیفرون، ایماتینیب، فلوتامید، ریتوكسیماب، تاكسو‌تر، پاكلیتاكسل از جمله این موفقیت‌ها در سال های اخیر است. همچنین با توجه به پیشرفت های ایجاد شده در صنعت داروسازی كشور، برای اولین بار در تاریخ داروسازی ایران، ‌داروهای نو تركیبی همچون ‌‌سینووكس (برای بیماران ام اس)، اینترفرون بتا، گاما و آلفا (برای بیماران خاص) و اینترفرون پگنیله (برای مبتلایان به هپاتیتc ) توسط متخصصان داخلی ساخته و وارد بازار شده است. در واقع ساخت نخستین داروی نو تركیب انسانی به نام گاما اینترفرون‌ ‌‌(‌گاما ایمونكس) سرآغاز ورود ایران به عرصه تولید داروهای نوتركیب به عنوان سومین كشور تولیدكننده این دارو پس از آلمان و آمریكاست و بدین ترتیب ایران قادر خواهد بود به تولید صنعتی این دارو در سطح بین المللی برسد. فراهم شدن امكانات تولید داخلی واكسن آنفلوانزا و آنتی بوتولیسم برای اولین بار، فراهم شدن امكانات تولید و كنترل ایمونو گلوبولین ضدهاری و تولید داروهای منوكلونال آنتی بادی و فاكتورهای نوتركیب ۷ و ۸ در داخل كشور در طی دو سال اخیر نیز از جمله دستاوردهای دارویی ایران در سال های اخیر است. همچنین تولید داروی مقابله با ایدز (با عنوان IMOD)، تولید داروی درمان زخم پای دیابتی (با عنوانAngipars) و تولید داروی دفراسیروكس برای درمان كم خونی بیماران تالاسمی برای نخستین بار در جهان از دیگر دستاوردهای دارویی كشور به شمار می رود.

ايران در مسير پيشرفت هاي علمي و فناوري

اکنون ايران پنجمين کشور جهان است كه به دانش توليد سلول هاي بنيادي پرتوان دست يافته است. پژوهشگران پژوهشکده رويان، پيشتر نيز موفقيت ايران در توليد سلول هاي بنيادي جنيني را به ثبت رسانده اند و اينک پس از چندين سال تلاش، وارد مرحله ديگري از فناوري پيچيده توليد سلول هاي بنيادي شده اند. اين موفقيت از لحاظ علمي، تحقيقاتي و تخصصي در رده ممتاز علوم و فناوري هاي پزشکي قرار دارد. لذا در مجلات معتبر علمي جهان و منابع معتبر بين المللي، نتايج مطالعات آزمايشگاهي پژوهشگران ” رويان ” بازتاب داشته است. موفقيت ايران در دستيابي به سطح جديدي از فناوري توليد سلول هاي بنيادي پرتوان (I.S.P ) در نهايت مورد تاييد مراکز علمي جهان قرار گرفته است. به اين ترتيب، ايران پس از آلمان، امريکا، ژاپن و چين به اين فناوري مهم دست يافته است .سلول هاي بنيادي پرتوان، قابليت تکثير و توليد سلول هاي هر عضو را به صورت مستقل دارند. از اينرو اين سلول ها، بسياري از مشکلات مربوط به کاربردي کردن سلول هاي بنيادي جنيني را مرتفع مي کنند. به علاوه، در مباحث “ژن درماني”، توسعه داروسازي، شناسايي ناهنجاري جنين ها و مطالعه عملکرد ژن ها نيز کاربرد دارند .توليد سلول هاي بنيادي، يکي از پيشرفته ترين عرصه هاي علوم پزشکي و آزمايشگاهي است. اين فناوري، انقلاب بزرگي را در دهه اخير در عرصه پيشرفت هاي پزشکي و ترميم بافت هاي ازبين رفته اعضاي بدن و همچنين در پيوند اعضاء ايجاد كرده است. سلول هاي بنيادي جنيني (STEM CELL ) سلول هاي اوليه اي هستند که توانايي تبديل به انواع مختلف سلول ها را دارند. تحقيقات باليني نشان داده است که اين سلول ها مي توانند به درون بافتهاي آسيب ديده، پيوند زده شوند و با تبديل شدن به سلول هاي خاص آن بافت، از آنها مي توان در توليد سلول ها و نهايتاً بافت هاي مختلف در بدن انسان استفاده کرد. سلول هاي بنيادي از نوع سلول هاي پرتوان هستند که در مراحل تکثير و کشت هاي مختلف، قابليت هاي زيستي خود را حفظ مي کنند.

بي ترديد، دستيابي به هريک از اين موفقيت ها در هر کشوري، مايه مباهات و افتخار است. به همين دليل هر گامي که به سوي پيشرفت در فناوري و علوم نوين در غرب برداشته مي شود، در صدر اخبار و رويدادهاي علمي و پژوهشي و در فهرست دستاوردهاي علمي کشورهاي غربي ثبت مي شود. اين درحالي است که فاصله علمي و فناوري هاي نوين جهان پيشرفته و کشورهاي درحال توسعه و جهان سوم، روز به روز عميق تر مي شود. اين روند سبب شده است که اگر در قرن بيستم سخن از جهان پيشرفته و جهان در حال توسعه بود، امروز اين مفهوم در قالب جهان فوق پيشرفته و برخوردار از علوم “هاي تک”، ( HIGH TECH ) نمود يافته و به عنوان يک واقعيت در جهان، خود نمايي مي کند. در واقع شمار زيادي از كشورهاي جهان، با اين بي عدالتي و نابرابري روبرو هستند.

 

جايگاه ايران در زيست فناوري

زيست فناوري پس از تکنولوژي اطلاعات به عنوان موج دوم اقتصاد دانش محور شناخته شده که فرصت هاي جديد براي جامعه و اقتصاد ايجاد مي کند. ميزان ارزش افزوده اين فناوري از ۵/۱۳۸ ميليارد دلار در سال ۲۰۰۴ به ۳/۲۱۶ ميليارد دلار در سال ۲۰۰۸ رسيده است . کاربرد اين فناوري در سال ۲۰۰۸ در حوزه هاي سلامت و پزشکي، تامين کننده خدمات، کشاورزي و غذايي، خدمات تکنولوژي و فرآيندهاي صنعتي و محيط زيست است.

کسب رتبه نخست توليد واکسن و سرم در خاورميانه از طريق توليد بيش از ۳ ميليارد دز واکسن انساني و دامي در ۶۵ نوع مختلف از دستاوردهاي محققان در زيست فناوري است. ضمن آنکه در بخش زيست‌فناوري کشاورزي موفق به ثبت ۱۲ اختراع در ۳ سال گذشته و آمادگي براي معرفي حداقل يک گياه تراريخته (پنبه) شديم.

توليد داروهاي ايمود (IMOD) براي مقابله با ايدز، داروي سينووکس (Cinnovex) براي درمان MS، آنژي پارس (Angipars) براي درمان زخم پاي ديابتي، داروي نوترکيب “اينترفرون گاما-ب۱” انساني با نام تجاري “گاماايمونکس”، داروي نوترکيب “پگيليتد اينترفرون” با نام تجاري پگافرون براي درمان هپاتيت C و راه اندازي بزرگترين مجتمع توليد داروهاي نوترکيب در منطقه غرب و جنوب غربي آسيا ازديگر پيشرفتهاي زيست فناوري پزشکي و دارو در کشور بوده است. توليد فاکتور رشد فيبروبلاستي (کاربرد پژوهشي) ساليانه ۵۰۰ ميليون تومان، اينترفرون بتا A1 (رسي‌ژن) ساليانه ۵۲ ميليون دلار، اريتروپوئيتين بتا ساليانه ۵/۷ ميليون دلار، اينترفرون گاما ساليانه ۲/۱ ميليون دلار و HGH ساليانه ۱۲ ميليون دلار صرفه‌جويي‌ ارزي به همراه دارد.

 

ارزش محصولات زيست فناوري در ايران در سال ۲۰۱۰ يک ميليارد دلار بود و پيش بيني مي شود اين ميزان در سال ۲۰۱۵ به سه ميليارد دلار برسد. در سال ۲۰۱۰ ، ۱۰۰ محصول زيست فناوري در کشور توليد شده است که بر اساس پيش بيني هاي صورت گرفته اين ميزان تا سال ۲۰۱۵ به ۱۵۰ محصول افزايش مي يابد. در سال ۲۰۱۰، ۱۴۰ شرکت خصوصي در زمينه زيست فناوري فعاليت داشتند که در سال ۲۰۱۵ اين رقم به ۴۰۰ شرکت افزايش خواهد يافت. در حال حاضر دو هزار و ۳۰ دانشمند و حدود دو هزار دانشجو در عرصه زيست فناوري در حال تحقيق و تحصيلند که در سال ۲۰۱۵ اين رقم نيز به ترتيب به پنج هزار و چهار هزار نفر افزايش مي يابد. ايران در زمينه زيست فناوري در سال ۲۰۱۰ رتبه دوم در منطقه را دارا بود که اميدواريم به زودي به رتبه نخست در منطقه دست يابد. محققان ايراني در چهار حوزه زيست فناوري در پزشکي ، غذا و کشاورزي ، صنعتي، محيط زيست و دام و دامپزشکي فعاليت مي کنند. مقالات منتشر شده محققان ايراني به زبان انگليسي در سال ۲۰۱۰ بيش از ۳۲۰ مورد بود که با اين تعداد ما در بين ۲۰ کشور منطقه مقام دوم را کسب کرديم.

توليد محصولات کشاورزي – غذايي در کشور به روش زيستي مانع از ارزبري شده است بازار هدف اين محصولات در حال حاضر بازارهاي معطوف به بازارهاي داخلي است و بر اساس برنامه پنجم قصد داريم به بازارهاي خارجي معطوف شويم .

قرن بيست و يكم، قرن زيست فناوري نام گرفته است و كشورهاي دنيا دستيابي به پيشرفت هاي مهم در تمامي زمينه هاي اين فناوري را در برنامه هاي خود قرار و بودجه كلان به آن اختصاص داده اند. در سال ۲۰۱۰ رتبه ما ۱۸ جهان بود كه با لطف و تلاش محققان ايراني در پايان سال ۲۰۱۱ به رتبه ۱۴ جهان دست يافتيم. زيست فناوري از جمله علوم استراتژيكي است كه مي تواند زندگي و آينده بشر را متحول كند.از اين رو بايد به سمت تسلط بر اين دانش برويم و برنامه ريزي منسجمي براي عملياتي كردن آن ها بيابيم.

ايران يک درصد توليد علم زيست فناوري در جهان را داراست و در منطقه نيز حدود ۲۵ درصد توليدات از آن ايران است.

خوشبختانه كشور ما در سال ۲۰۱۱ با رشد ۲۰ درصدي در توليد علم كه بالاترين نرخ رشد در جهان است، با بيش از ۱۷ هزار مقاله علمي، در رتبه بيستم جهان قرار گرفته كه بسيار حائز اهميت است.

در زمينه زيست فناوري با سهم يك درصدي از توليدات علمي زيست فناوري جهان و ۲۵ درصدي توليدات علمي زيست فناوري در منطقه، توانستيم از رتبه ۱۸ جهاني در سال ۲۰۱۰ ، به رتبه ۱۴ جهان در سال ۲۰۱۱ ارتقا يابيم.

سهم ۳۰ درصدي علوم پزشكي از توليدات علمي ايران، گواه اين مدعاست كه پزشكي كشورمان ـ كه در زمره قدرت هاي نوظهور جهان محسوب مي شود ـ طي سال هاي اخير پيشرفت چشمگيري كرده و توانسته با طي مسيري پرفراز و نشيب و بتدريج به استناد پايگاه معتبر علمي اسكوپوس به جايگاه هجدهم جهان دست يابد. ايران كه در سال هاي نه چندان دور يعني سال ۲۰۰۸ ميلادي در رتبه بيست و چهارم دنيا قرار داشت؛ در حال حاضر با تكيه بر محققان جوان خود، جزو ۲۰ كشور برتر جهان در زمينه توليدات علمي در زمينه پزشكي است.

از جمله اين دستاوردها در كسب دانش فني، توليد برخي داروها با فناوري بالابخصوص در بخش بيوتكنولوژي است. يكي از مهم ترين آنها ساخت و توليد نخستين نانوداروي تزريقي ضدسرطان خاورميانه، با نام تجاري «سينا دوكسوزوم» است كه نوعي آنتي بيوتيك قابل استفاده در انواع سرطان ناحيه شكمي است. «سينا دوكسوزوم» كه مشابه داروي خارجي «داكسيل» داروي شيمي درماني تزريقي است، به مدت ۱۳ سال در انحصار يك شركت آمريكايي بوده و با قيمت بالا(ويال هاي ۲۰ ميلي گرم در ۱۰ سي سي ۷۰۰ هزار تومان و ويال ۵۰ ميلي گرم در ۲۵ سي سي يك ميليون و ۷۰۰ هزار تومان) در كشور به فروش مي رسيد و در بسياري از مواقع بيماران قادر به تهيه اين نانودارو نبودند، اما در حال حاضر با كسب دانش فني توليد اين نانودارو، امكان تهيه دارو با هزينه هاي بسيار پايين تر و با پيش بيني كمتر از نصف قيمت نمونه خارجي، براي بيماران فراهم شده است. نانوداروي ضدسرطان ايران، در درمان سرطان هاي سينه، تخمدان، مولتيپل ميلوما و كاپوسي ساركوماي همراه در بيماران مبتلابه ايدز استفاده مي شود و درمان و اثربخشي آن در ساير سرطان ها نيز در حال بررسي است.

همچنين در سال ۹۰ ما شاهد رونمايي از ۶ داروي جديد بيوتكنولوژيك ايراني شامل ۲ قلم داروي نوتركيب و ۴ نوع ماده اوليه دارويي در قالب طرح كلان ملي فناوري «توليد داروهاي وارداتي» بين معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي بوديم. اين داروها شامل «سالمترول» (Salmeterole) براي درمان بيماري هاي تنفسي و آسم، «ريلوزول» (Riluzole) با كاربرد در درمان ALS (نوعي بيماري سيستم عصبي)، «لتروزول» (Letrozol) براي مهار «آروماتاز» و كاربرد در درمان سرطان پستان، «زولدرونيك اسيد» (Zoledronic acid) براي پيشگيري از استئوپروز (پوكي استخوان) و نيز درمان بيماري پوستي پاژه، «فاكتور هفت انعقادي خون براي درمان بيماران هموفيلي و نيز «توكسين بوتولينومA » براي درمان پوست و زيبايي است.

اسناد موجود حاکي از آن است که در رژيم گذشته هيچ اختراع و ابتکارقابل توجهي در ايران به ثبت نرسيده است،اما بعد از انقلاب تا سال۸۳۱?فقط هفت هزار اختراع و ابتکار علمي در کشورمان و در سال۷۸۳۱ماهانه هزار اختراع ثبت شده است.اين وضعيت نشان مي دهد رژيم وابسته و خودباخته گذشته نه تنها به شکوفايي استعدادهاي ملي توجهي نداشته،فقط به مصرف ايده‌ها و الگوهاي وارداتي از غرب تکيه داشته است.پس از پيروزي انقلاب،اعتماد به نفس،خودباوري،غيرت ديني و ملي،استقلال و خوداتکايي،بازيابي و بازتوليد تمدن ديرينه اسلامي و ايراني با روحيه انقلابي در جوانان کشور شکوفا شده است.

توليد مجتمع هاي سوخت استاندارد و كنترلي راكتور تحقيقاتي تهران از دستاوردهاي مهم هسته اي بود كه در سال ۹۰ در مراسمي با حضور ‘محمود احمدي نژاد’ رييس جمهوري اسلامي ايران اعلام شد. سوخت ۲۰ درصدي توليد شده در ايران در قالب صفحه هاي سوخت ايراني در مراسمي با حضور رئيس جمهور در رآکتور ۵ مگاواتي تهران کار گذاشته شد.سوخت هسته اي با غناي ۲۰ درصد در مجتمع سوخت راکتورهاي هسته اي اصفهان توليد و اکنون پس از طراحي فني و رعايت استانداردهاي ايمني تحت نظر کارشناسان آژانس بين المللي انرژي اتمي جهت بهره برداري به راکتور تهران منتقل شده است. در ابتدا کليه آزمون هاي لازم با نمونه تک صفحه سوخت اورانيوم طبيعي و ۲۰ درصد بطور کامل انجام و پس از طي مراحل عملياتي لازم و اطمينان از عدم نشت سوخت اقدام به توليد اولين مجتمع سوخت صفحه اي مورد نياز راکتور تهران با غناي ۲۰ درصد شد.در نهايت پس از انجام آزمون هاي مورد نياز ابعادي، مکانيکي و عملکردي نظير اندازه گيري زمان سقوط ميله هاي کنترل در هوا و آب امروز جهت تعيين ميزان راکتيويته مثبت و نيز تعيين نقطه بحرانيت در قلب راکتور تهران بارگذاري شد.با راه اندازي خط توليد اين مجتمع سوخت و بهره برداري در راکتور تهران کليه راديوداروهاي مورد نياز کشور در داخل تامين و از خروج ارز جلوگيري خواهد شد.

در حال حاضر ۱۴۰ داروي نوترکيب و مهم که براي درمان بيماري‌هاي صعب‌العلاج مي‌باشد، در جهان توليد مي‌شود که ۱۲ نوع آن در ايران ساخته شده است . اگر در گذشته بحث توليد اين نوع داروها به ميان مي‌آمد، کسي باور نمي‌کرد که روزي ملت ايران بتواند به اين مهم دست پيدا کند. واقعيت اين است که اصل شبکه دارويي و تجهيزات پزشکي دنيا در اختيار گروه معدودي است و نقل است که پشت پرده آن رژيم صهيونيستي قرار دارد و خيلي وقت‌ها بيماري‌هايي از سوي اين شبکه و گروه‌ها منتشر مي‌شود، تا بتوانند به واسطه آن، داروهاي خود را بفروشند. به عنوان مثال؛ در مراکز بي بندوباري جهان بيماري‌هاي صعب‌العلاج يا وجود ندارد يا کم است اما در کشورهايي که بيشتر رعايت مي‌کنند، اين‌گونه بيماري‌ها بيشتر رواج دارد و نمي‌توان قبول کرد که اين يک حالت طبيعي و عادي است. توليد و انتشار ميکروب بيماري در آزمايشگاه‌ها يک جنگ بيولوژيک است که با برنامه‌ريزي دقيق و مرحله به مرحله در حال اجراست.امروز بايد تلاش کنيم تا در توليد دارو و تجهيزات پزشکي به صدر دنيا برسيم و اين موضوع نه تنها به ملت خودمان بلکه به تمام ملت‌هاي جهان کمک خواهد کرد تا از سيطره‌ي مافياي دارويي نجات يابند.

رئيس جمهور با بيان اينکه انتظار داريم فاصله زماني توليد داروهاي جديد کوتاهتر شود، گفت: اميد است با تلاش دانشمندان و محققان کشورمان بتوانيم سالانه بيش از ۱۰ داروي جديد در کشور توليد کنيم که در اين راستا دولت علاوه بر پيگيري، پشتيباني‌هاي لازم را نيز انجام خواهد داد.

پيش از انقلاب فقط ۱۵ درصد داروها را توليد مي‌كرديم اما الان به ۹۶ درصد رسيده‌ايم كه بيشترين سطح خودكفايي را در كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا داريم. در حال حاضر براي واردات ۴ درصد دارو، ۳۰ درصد ارز حوزه سلامت را استفاده مي‌كنيم در صورتي كه براي توليد ۹۶ درصد داروها كمتر از ۷۰ درصد پرداخت مي‌كنيم و سالانه ۱۰۰ ميليون دلار دارو به ۳۰ كشور صادر مي‌كنيم. از مجموع ۲ هزار و ۵۰۰ قلم دارويي كه در كشور توليد مي‌شود بيش از ۲ هزار قلم دارو را خودمان فرموله كرديم و اين يكي از افتخارات كشور محسوب مي‌شود. در سال‌ ۹۰ شاهد بهره‌برداري از ۸ كارخانه توليد داروهاي نوتركيب بوديم كه اين داروها به مرحله توليد صنعتي نزديك شده‌اند. توليد داروهاي جديدي که در سال ۹۰ رونمايي شدند نشانه برتري ايران در زمينه توليد داروهاي بيوتکنولوژي، ضد سرطان و پپتيک در دنياست به خصوص فاکتور ? نوترکيب که اکنون ايران دومين توليدکننده آن در دنياست. سالمترول براي بيماران ريوي، زولندرونيک براي پوکي استخوان ناشي از سرطان، فاکتور ? نوترکيب براي هموفيلي ها، ريلوزول براي بيماريهاي عصبي، لتروزول براي سرطان سينه ? دارويي بودند که در سال گذشته توليد آنها در کشور رونمايي شد.

در روش تراريخته، دانشمندان سعي مي‌کنند با ايجاد تغييرات ژنتيک در حيوانات، از توليدات آن حيوان در ساخت داروهاي خاص استفاده کنند. حيوانات تراريخته حيواناتي هستند که در سيستم ژنتيک آنها تغييراتي ايجاد شده است؛ به‌گونه‌اي که مي‌توان آنها را به‌منظور اهدافي مانند توليد دارو يا ساير اهداف، مورد استفاده قرار داد. ايران تا‌کنون توانسته است گوسفند تراريخته به نام رويانا، بز تراريخته به نام حنا و گوساله‌هاي تراريخته به نام بنيانا و تامينا توليد کند.يکي از زمينه‌هاي بسيار مهم در زيست ‌فناوري، توليد حيوانات تراريخته يا بيوآکتورهاست، به اين معني که بتوان مولکول‌هاي پروتئيني ارزشمند گونه‌هاي ديگر از جمله انسان را در شير يک دام مثل بز و گاو توليد کرد. اين پروژه طي ۳ مرحله، شامل توليد حيوان (IVM-IVF)، حيوان شبيه‌سازي‌شده و سرانجام حيوان تراريخته قابل انجام است.

تولد رويانا نخستين گوسفند شبيه‌سازي‌ شده در ايران، نخستين گام موفقيت آميز کشور در راه شبيه‌سازي‌ بود و بعد از آن تولد نخستين بزغاله شبيه‌سازي‌ شده با نام حنا که در توليد آن تکنيک‌ها و تکنولوژي‌هاي نوين به کار رفته در رويانا، بهينه شده بود و دومين گام موفقيت آميز پژوهشگران ايراني در عرصه شبيه‌سازي‌ بود. رويانا مهرماه متولد شد و ۲ سال و نيم بعد، حنا نخستين بزغاله شبيه‌سازي‌ شده ايران، در پايگاه تحقيقاتي علوم سلولي اصفهان پژوهشکده رويان به دنيا ‌آمد. در تکميل اين حلقه علمي، با اعلام تولد بنيانا نخستين گوساله شبيه‌سازي‌ شده در خاورميانه، در بيستم تيرماه  آخرين و مهم‌ترين حلقه توانمندي‌هاي دانش جنين‌شناسي در جهت نيل به اهداف بزرگ بيوتکنولوژي دارويي و زيستي در کشور کامل شد.

کارخانه توليد داروهاي بيوتکنولوژي ريوژن زيست داروي ايران نهمين کارخانه از اين نوع در دنيا از جهت وسعت و سرمايه گذاري بوده و پس از تنها کارخانه‌اي که در دانمارک عامل خوني «فاکتور ۷» ويژه بيماران هموفيلي را توليد مي کند، دومين کارخانه از اين نوع در دنيا است که در حال حاضر براي ۶۰ نخبه و تحصيل کرده عرصه دارويي کشور و ۵۰۰ نفر ديگر اشتغال ايجاد کرده است.

دومين خط توليد داروي درمان بيماران هموفيلي در جهان و همچنين مدرن ترين خط توليد نسل جديد داروهاي بيوتکنولوژي سال گذشته هم زمان با ايام مبارک دهه فجر با حضور رئيس جمهور در شهر گرم دره استان البرز افتتاح شد. توليد فاکتور  خوني در کشور سالانه  ميليون دلار صرفه جويي ارزي به همراه دارد. اين سايت در محل شرکت «آريوژن زيست دارو» همچنين نهمين کارخانه توليد آنتي بادي هاي دارويي از جمله داروي هرسپتين(ضدسرطان سينه)، ليتوکسي مپ(درمان سرطان خون)، داروي درمان روماتيسم(امبرل) و داروي درمان سرطان روده (الستين) در دنياست که توليد اين داروها نيز سالانه بيش از ميليون دلار صرفه جويي ارزي به ارمغان مي آورد.

در حال حاضر داروهاي نوترکيب به عنوان نسل جديد داروها در دنيا شناخته مي شوند که از نظر اثربخشي در درمان بيماري هاي مختلف بسيار تاثيرگذار هستند و از سوي ديگر توليد اين داروها فناوري بالايي را طلب مي کند و خوشبختانه موفق شديم طي سال هاي اخير دانش فني توليد بخشي از اين داروها را که به طور عمده وارداتي بوده است، به دست آوريم و امروز شاهد راه اندازي خط توليد اين داروها باشيم. توليد داروهاي بيوتکنولوژي سالانه بيش از ميليون دلار صرفه جويي ارزي به همراه دارد

سوخت‌گذاري اورانيوم با غنا در رآکتور تحقيقاتي تهران و دستيابي به فناوري هسته‌اي براي توليد اورانيوم غني‌شده با غناي‌ درصد گامي ديگر در جهت تکميل چرخه صلح‌آميز هسته‌اي است و سوخت‌گذاري راکتور تهران نيز گام نهايي کشورمان در توليد و استفاده از فناوري هسته‌اي است.ما رآکتوري داريم که با سوخت ‌۲۰ درصدي راديو دارو توليد مي‌کند. اين سوخت در حال اتمام بود و ما به آژانس اطلاع داديم و طبق قانون، اعضاي اين شورا موظف به ارائه اين سوخت بر اساس قيمت آن بودند اما برخي اعضا شرايطي براي تامين اين سوخت تعيين کردند و ما هم نمي‌توانستيم براي راديوداروها که نياز بيماران ماست شرايط آنها را بپذيريم. به همين دليل هم تصميم گرفتيم که اين سوخت را توليد کنيم. هم اکنون هم اعلام کرده‌ايم اگر اين سوخت را به ما بدهند، توليد آن را متوقف خواهيم کرد.ما به حمد خداوند دستاوردهاي بزرگي را در زمينه توليد نسل هاي جديدي از سانتريفيوژ ها محقق کرده ايم اما فعلا همه آنها در مرحله آزمايش بسر مي برند و ممکن است مرحله آزمايش ظرف يک تا سه سال طول بکشد تا اينکه به درجه اي برسيم که بتوانيم توليد را به شکل صنعتي انجام دهيم.

 

جزئياتي از پيشرفت ايران در فناوري فضا

پس از پرتاب ماهواره اميد و دريافت اطلاعات توسط آن محققان ايراني با تلاش بيشتر در حوزه علوم فضا گام برمي دارند به طوريکه در آينده نزديک شاهد دستاوردهاي جديدي چون پرتاب ماهواره مصباح، پرتاب راکت کاوشگر۳، انتقال موجود زنده به فضا، ساخت کپسول زيستي و … خواهيم بود. ماهواره مصباح از سالها پيش در کشور ساخته شده است و در حال حاضر در نوبت پرتاب در داخل کشور قرار دارد. در زمينه اعزام فضانورد به فضا نيز برنامه هايي در دست مطالعه است و اجرايي کردن اين پروژه نيازمند راهبردهاي ملي است. در حال حاضر اين پروژه در فاز مطالعاتي قرار دارد که اميدواريم با تصميماتي که در اين زمينه گرفته مي شود در آينده نزديک اين پروژه اجرايي شود.

هدف از ساخت و پرتاب راکتهاي کاوشگر، ارسال محموله اي به فضاي ماوراء جو براي اهداف تحقيقاتي و پژوهشي است. اولين پرتاب راکت کاوشگر به دليل بروز مشکلاتي در بخشهاي سازه اي بود. براي پرتاب دومين راکت کاوشگر اقداماتي چون طراحي محموله الکترونيکي، طراحي سيستم جدايش راکت، طراحي سيستم بازيابي، اتصال راکت به دو پرتاب کننده مختلف، تست و آناليز و فرماندهي ميدان پرتاب با همکاري محققان داخلي انجام شد. راکت کاوشگر ۲ شامل قسمتهايي چون زير سيستمهاي تامين توان، زير سيستم GPS، سيستم بازيابي و سنسورها است. قبل از انجام پرتاب نهايي کليه قسمتهاي آن تست و آناليز شد و با موفقيتهايي که به دست آورديم توانستيم پرتاب نهايي را انجام دهيم. پس از پرتاب موفق دومين کاوشگر کشور متخصصان پژوهشگاه هوا و فضا خود را براي پرتاب سوم با اهداف پژوهشي آماده مي کنند

 

پيشرفت هاي نظام جمهوري اسلامي در علوم هوا وفضا

  1. ماهواره ملي اميد که بيش از ۱۳۰ فرمان مخابره شده از زمين را باموفقيت انجام داد.۲٫ بهينه سازي اشکال مقاطع بال هواپيما توسط پژوهشگران دانشکده هوا فضا دانشگاه صنعتي اميرکبير که کاهش مصرف سوخت وافزايش سرعت هواپيما وکم کردن مسافت فرود وبرخاست هواپيما طراحي وساخت بالگرد سبک بدون سرنشين “پروان” با قابليت انجام ماموريت شناسايي ،تصويربرداري هوايي،رله مخابراتي وبازديد خطوط انتقال نيرو سکوهاي نفتي کمک به نيروهاي امدادي و … توسط دانشجويان مبتکر دانشگاه صنعتي امير کبير۴٫ ماهواره ملي (طلوع) با قابليت تصويربرداري تک طيفي ذخيره وارسال داده هاي تصويري به ايستگاه هاي زميني ۵٫ ماهواره ملي (مصباح ۲) از نوع ماهواره هاي مخابراتي که در باند يو اچ اف کار مي کند با قابليت ذخيره وبازيابي اطلاعات جمع آوري وپخش داده ها روي مناطق وسيع وپراکنده خواندن از راه دور وناوبري۶٫ ساخت موتور ماهواربرسيمرغ توسط متخصصان هوا فضاي کشور:اين موتور از ترکيب چهارموتور ۳۲تني تشکيل شده است مي تواند ماهواره هايي با وزن ۷۰۰کيلوگرم را در مدار ۱۰۰۰کيلومتري زمين قرار دهد.۷٫ ساخت نخستين ماهواره دانشجويي با نام نويد علمم وصنعت با ماموريت تصوير برداري از زمين با وضوح تصوير ۷۵۰ متر،مبتني بر روش چهارچوبي وبه صورت تک باند.

ماموريت اصلي ماهواره ملي طلوع، تصويربرداري تک طيفي با تفکيک‌پذيري ۵۰ متر و ذخيره و ارسال داده‌هاي تصويري به ايستگاه‌هاي زميني دريافت تصوير است که به اين منظور با ايستگاه‌هاي زميني تله‌متري، ردگيري و فرمان و مرکز کنترل طرح قابليت تبادل داده هاي پايش و کنترل ماهواره‌اي دارد.

با توجه به ويژگي‌هاي تصاوير ماهواره‌اي طلوع مي‌توان کاربردهايي همچون نقشه‌برداري زمين در مقايس بزرگ، مطالعه و بررسي حوضچه‌هاي آبي و دريا، مشاهده و ارزيابي تخريب منابع انساني، بررسي علوم کشاورزي، جنگلي و نظاير آن را براي اين تصاوير برشمرد.مدار ماهواره طلوع از نوع ارتفاع پايين دايروي به ارتفاع مدار بيش از ۵۰۰ کيلومتر است و ۲ سال عمر مفيد براي آن پيش‌بيني مي‌شود. انرژي اين ماهواره را نيز آرايه‌هاي خورشيدي بر روي بدنه و باتري‌هاي ثانوي تامين مي‌کند.

ماهواره ملي مصباح۲ از نوع ماهواره‌هاي مخابراتي است که در باند يو.اچ.اف کار مي کند. ماموريت اصلي اين ماهواره ذخيره و بازيابي اطلاعات، جمع‌آوري و پخش داده‌ها روي مناطق وسيع و پراکنده، خواندن از راه دور و ناوبري است.هدف از توسعه طرح مصباح۲ کسب دانش فني، تحليل، ساخت و آزمايش ماهواره‌اي به صورت بومي، دست‌يابي به فضا از طريق طراحي و پرتاب يک ماهواره نزديک به زمين و ايجاد يک شبکه ارتباطي ماهواره‌اي براي ارتباط با کاربران در مناطق دورافتاده ايران يا ديگر نواحي جغرافيايي دنياست.

ماهواره نويد علم و صنعت نخستين ماهواره علمي دانشجويي کشور است که به صورت بومي ساخته شده و ماموريت آن، تصويربرداري از زمين با وضوح تصوير ۷۵۰ متر مبتني بر روش جاروبي و به صورت تک باند است.

نمونه مدل اوليه ماهواره‌بر سيمرغ که در ايران طراحي و ساخته شده؛ قادر است با استفاده از نصب جديد و پيشرفته موتورهاي سوخت مايع، انرژي لازم را براي قرار دادن ماهواره‌هايي تا وزن ۱۰۰ کيلوگرم در مدار پانصد کيلومتري زمين تامين کند.موتور ماهواره‌بر سيمرغ از ترکيب چهار موتور ۳۲ تني تشکيل شده و مي توان از آن در ماهواره‌برهايي با قدرت زيادتر در آينده استفاده کرد. اين موتور مي‌تواند ماهواره‌هايي با وزن ۷۰۰ کيلوگرم را در مدار هزار کيلومتري زمين قرار دهد.

«رصد»، نخستين ماهواره تصويربرداري ايران است که تمامي مراحل طراحي، ساخت، تجميع، تست و آماده‌سازي آن در داخل کشور و توسط متخصصان داخلي صورت گرفته است. توپولوژي و ساخت ايستگاه‌هاي زميني ماهواره «رصد» به گونه‌اي طراحي شده که بيشترين دسترسي به ماهواره را جهت دريافت اطلاعات و ارسال فرامين کنترل فراهم مي‌کند. «رصد» ۱۵٫۳ کيلوگرم وزن داشته که براي تزريق در مداري با ارتفاع ۲۶۰ کيلومتر طراحي شده و مي‌تواند در هر شبانه روز ۱۵ بار به دور زمين بچرخد. اين دومين ماهواره‌بر ساخت جمهوري اسلامي ايران است که مي‌تواند ميکروماهواره ۱۶ کيلوگرمي را تا ارتفاع ۲۶۰ کيلومتر از سطح زمين قرار دهد. طول اين ماهواره‌بر ۲۲ متر، قطر آن ۱٫۲۵ و وزن آن ۲۶ تن است.

رئيس‌جمهور با بيان اينکه فرستادن انسان به فضا از جمله برنامه‌هاي دولت در زمينه توسعه تکنولوژي هوا و فضا است، خاطر نشان کرد: چندي پيش موجودات زنده‌اي را به همراه کاوشگري به فضا فرستاديم و براساس برنامه سازمان فضايي، فرستادن انسان به فضا در سال ۱۴۰۳ هجري شمسي پيش‌بيني شده بود. اما دولت برنامه‌ريزي‌هايي را انجام داده تا در سال ۱۳۹۶ انسان را به فضا بفرستيم که اين اتفاقي عظيم در معادلات دنيا است زيرا ، حضور انسان ايراني در فضا به معناي تسلط ايران بر فضاست.

«بحث ماهواره مشترک کشورهاي اسلامي با نام «بشارت» در اجلاس سازمان کنفرانس اسلامي مطرح شد و کشورهاي اسلامي اظهار علاقه کردند. به دنبال آن، ايران با تعريف ماموريت و تدوين مشخصات اوليه، اين اطلاعات را به صورت نامه چرخشي براي کشورهاي اسلامي ارسال کرد. گام‌هاي بعدي اين است که کشورها آن را مطالعه کرده و با نيازمندي‌هاي خود تطبيق دهند و طي جلسات کارشناسي، تعريف ماموريت‌ها نهايي شود تا بر اساس آن گام‌هاي بعدي طراحي و مراحل ساخت صورت گيرد».

قرن بيست و يکم ، قرن فناوري نانو بشمار مي رود . قرن نانو ، قرن سلامتي ، صرفه جويي و آرامش مي باشد . نانو نه يک ماده است نه يک جسم ، فقط يک مقياس است ، نانو يک ميلياردم متر است ، به اندازه اي کوچک که ديده نمي شود اما تاثير شگرفي در زندگي انسان دارد . فناوري نانو منحصر به يک رشته خاص نيست ، بلکه موضوعي ميان رشته اي است ، يعني به علوم مختلف وابسته است و با استفاده از پيشرفت هاي علوم مختلف مي توان به پيشرفت هاي فناوري نانو دست يافت . بنابراين کاربردهاي متفاوتي را مي توان براي اين فناوري متصور شد . مانند کاربردهاي الکترونيکي ، پزشکي ، زيستي و … که از نظر رشته اي ارتباط خاصي با يکديگر ندارند . لذا ممکن است فناوري نانو رشته اي کاملا گسسته به نظر آيد که موضوعات آن هيچ ارتباطي با هم ندارند .در واقع فناوري نانو نگرشي جديد به علوم مهندسي است که توانسته با تاثيري شگرف ، باعث به وجود آمدن مواد جديدي شود و يا خواص مواد شناخته شده قبلي را به طور کامل عوض کند .جايگاه علمي ايران در نانو در حال حاضر رتبه ۱۵ جهان است که تا چهار سال آينده جز ۱۰ کشور نخست مي شود. اين درحالي است که رتبه علمي ايران در سال ۲۰۰۳ ميلادي ۵۱ بود که در نيمه نخست سال ۲۰۰۹ ميلادي با افزايش مقالات علمي مطابق با استانداردهاي بين المللي ۳۵ پله صعود کرد.در واقع نانو تکنولوژي فهم و به کارگيري خواص جديدي از مواد و سيستم هايي در اين ابعاد است که اثرات فيزيکي جديدي – عمدتا متاثر از غلبه خواص کوانتومي بر خواص کلاسيک – از خود نشان مي‌دهند. از اين رو نانوفناوري يک دانش به شدت ميان‌رشته‌اي است و به رشته‌هايي چون فيزيک کاربردي، مهندسي مواد، ابزارهاي نيم رسانا، شيمي ابرمولکول و حتي مهندسي مکانيک، مهندسي برق و مهندسي شيمي نيز مربوط مي‌شود. در کشور ما نيز در مورد فناوري نانو يک سند راهبرد توسعه فناوري نانو تدوين شده که يک سند ۱۰ ساله است و در شوراي عالي انقلاب فرهنگي و هيات دولت به تصويب رسيده است. يکي از مهمترين اهداف ارايه شده در اين سند اين است که تا سال ۲۰۱۵ ميلادي در تمام حلقه هاي زنجيره فناوري نانو از توسعه منابع انساني، توليد علم ، توسعه تکنولوژي و توليد محصولات نانو ميان ۱۵ کشور برتر جهان قرار بگيريم . از آنجايي که اين سند با يک حوزه تکنولوژي کاملا پويا مواجه است در نتيجه نمي تواند سندي ايستا و ايستاتيک باشد بلکه بايد سندي پويا را طراحي کرد چرا که در اين بازه زماني۱۰ساله تغيير و تحولات بسياري در حوزه فناوري هاي نوين بروز مي کند. در آينده بيش از۵۰ درصد داروها ، داروهاي نانويي خواهند بود که داروهايي هدفمند و هوشمند هستند. اگر امروز صنعت دارويي کشور ما به فناوري نانو توجه نکند در آينده داروهاي امروزي بازار نخواهند داشت و مردم ما در آينده هزينه گزافي را بابت بي توجهي امروز صاحبان صنايع دارويي کشور پرداخت مي کنند . امروز نانو در صنايع کشاورزي، محصولات غذايي، پوشاک، نساجي،خودرو، نفت و پتروشيمي، آب و محيط زيست، ساختمان و به طور کلي تمامي صنايع کاربرد دارد.چنان چه نمي توان صنعت و يا حوزه اي را پيدا کرد که متاثر از فناوري نانو نباشد. ۱۰ محصول برتر معرفي شده ، نشان از پيشرفت قابل توجه در صنايع ورزشي، آرايشي و پوشااك دارد. اين پيشرفت‌ها بيشتر در سنتزنانوكپسول‌سازي و صنايع غذايي نيز هست که به تازگي رخ داده است.در سالها ي اخير محصولات واقعي بسياري با اين دانش جديد- نانوفناوري- توليد و به بازار عرضه شده‌اند. به طوري كه گزارش امسالNanotech Product Guide – که توسط سايت‌هايي که در حوزه فناوري هاي نوين تحقيق و پژوهش مي‌کنند تهيه شده است – پر از كالاهاي مصرفي مفيد و جالب توجه است که افراد را شوكه مي‌کند.

توليد انبوه موشک قيام، نخستين موشک بدون بالک کشور نشان از خودکفايي جمهوري اسلامي ايران در توليد انواع موشک بود. موشک قيام ۱ بشکلي طراحي شده که امکان شناسايي توسط سامانه هاي ضد موشکي دشمن را کاهش مي‌دهد و حذف بالکها در اين موشک موجب گرديده ضمن دستيابي به سرعت بيشتر در عمليات، زمان آماده‌سازي موشک براي شليک کاهش چشمگير و مکان شليک را متنوع کند.اين موشک قادر است اهداف مورد نظر را با دقت بسيار بالا مورد اصابت قرار دهد.

در ايام سالروز حماسه فتح خرمشهر، نخستين و مرتفع‌ترين دستگاه کامل حفاري چاه‌هاي نفت و گاز در خشکي که توسط متخصصان وزارت دفاع در مجتمع صنعتي فجر شيراز سازمان صنايع دفاع طراحي و ساخته شده بود، در شيراز مورد بهره‌برداري نمادين قرار گرفت و به شرکت ملي حفاري ايران تحويل داده ‌شد.با بهره‌برداري از اين دستگاههاي کامل حفاري چاه‌هاي نفت و گاز، نياز کشور در اين حوزه تامين و عرصه‌هاي جديد در ساخت و تامين تجهيزات صنعت نفت در کشور رقم خواهد خورد.

ماهواره‌بر سفير توانست ماهواره رصد را در ارتفاع بالاي ۲۶۰ کيلومتر در مدار به صحت تزريق کند، اين عمليات پس از انجام مراحل مختلف يعني جدايش مرحله اول، جدايش مرحله دوم، کليه مراحل ديگر را به خوبي پشت سر بگذارد.اين ماهواره عليرغم کوچکي، تمام خصوصيات يک ماهواره بزرگ را داشته و از قابليت تصويربرداري نيز برخوردار است.فرستنده و گيرنده‌هاي لازم در برد اين ماهواره پيش‌بيني شده، داراي رنجينگ فرستنده و کنترل دما بوده و قابليت کنترل موقعيت خود در موقعيت اکتيو و پسيو را دارند.ماهواره رصد مي‌تواند هم با گراديان‌بوم جاذبه به شکل پسيو خود را کنترل کند و هم با چرخشگر مغناطيسي مي‌تواند موقعيت خود را تثبيت کند.پانل خورشيدي به ماهواره رصد اين ويژگي را داده تا بتواند توان خود را از خورشيد بگيرد.

موشک قادر از نوع موشکهاي کروز دريايي با برد حدود ۲۰۰ کيلومتر است که با قابليت بالاي تخريب مي‌تواند عليه اهداف دريايي از جمله ناوچه ها و ناوهاي جنگي و همچنين اهداف ساحلي دشمن مورد استفاده قرار گيرد.ارتفاع کروز پايين، قابليت تخريب بالا، وزن و ابعاد کم و همچنين دقت بالا از جمله ويژگي‌هاي موشک قادر است. اين موشک قابل شليک از ساحل به کشتي بوده که با تجهيز مرزهاي دريايي کشور به اين موشک پيشرفته گامي مؤثر در جهت بازدارندگي، اقتدار ملي و دفاع از تماميت ارزي کشور برداشته شده است.سامانه اژدر بومي والفجر و زيرسيستم‌هايي که توسط متخصصان صنايع دفاعي ساخته شده با سر جنگي ۲۲۰ کيلوگرمي‌ توانايي انهدام شناور سنگين دشمن را دارد.

خط توليد انبوه راکت ضدزره به همت سازمان صنايع دفاع، به مناسبت روز صنعت دفاعي در سال ۹۰ با حضور سردار وحيدي به بهره‌برداري رسيد.سر جنگي راکت ضدزره از نوع خرج گود است که به هنگام اصابت تا فاصله ۱۳۰۰ متري با نفوذ ۳۰۰ ميليمتري در زره، اهداف موردنظر را منهدم مي کند. اين سلاح با خودرو قابل حمل است و همچنين به علت سبکي، فرد مي تواند آن را حمل کند.اين سلاح از سه پايه نشانه‌روي مستقيم، شليک مي‌کند و به علت سبکي، سادگي و سهولت در بکارگيري، قدرت خوب سرجنگي و سرعت و دقت اصابت بالا، نقش مهمي در رزم‌هاي دور و نزديک و جنگ‌هاي منظم و نامنظم براي انهدام اهداف مورد نظر دارد.اين سلاح در عمليات هاي زميني و تاکتيکي نقش مهمي دارد، قدرت نفوذ بالا و دقت بسيار بالا از ديگر ويژگي‌هاي راکت ضدزره است، يکي از راهبردهاي اصلي وزارت دفاع در طراحي و توليد سلاح، افزايش تحرک نيروهاي مسلح است که با توليد و تحويل انبوه اين سلاح به يگان‌هاي عملياتي نيروهاي مسلح، تحرک عملياتي آنان به نحو چشمگيري افزايش مي‌يابد.اين راکت ۷۳ ميليمتري، يکي از انواع راکت‌هاي ضدزره است که براي انهدام تانک‌ها، نفربرها، خودروهاي سبک زرهي، محل تجمع نفرات، انبارهاي مهمات و استحکامات دشمن طراحي و توليد شده است.

انبوه موشک‌هاي زمين به هواي شلمچه از سوي سازمان هوافضاي وزارت دفاع در تاريخ ۱۳ شهريور به قرارگاه پدافند هوايي خاتم الانبياء(ص) تحويل داده شد.اين موشک برد متوسط، قابليت استفاده در برد کوتاه را نيز دارد و سرعت زياد حدود سه ماخ سرعت، قدرت درگيري موثر با هدف، مقاوم در برابر جنگ الکترونيک دشمن، مجهزبودن به فناوري روز جهان از ويژگي‌هاي موشک شلمچه است.سلاح هاي ضدهوايي به علت سرعت و دقت بالا از پيچيده‌ترين سلاح‌ها به شمار مي‌روند و يکي از ويژگي‌هاي موشک شلمچه اين است که با سامانه مرصاد که آن هم ساخت داخل است، شليک مي‌شود.برد متوسط موشک شلمچه ۴۰ کيلومتر است و موشک زمين به هواي شلمچه از نمونه‌هاي خارجي خود پيشرفته‌تر، به روزتر و آماده‌تر است.

در آخرين روز از هفته دفاع مقدس و در آستانه هفتم مه ۹۰ر، خط توليد موشک کروز دريايي “قادر”، طي مراسمي افتتاح و انبوه اين موشک توسط سازمان صنايع هوا فضاي وزارت دفاع به نيروي دريايي سپاه و ارتش تحويل شد.موشک کروز دريايي “قادردر کوتاه ترين زمان ممکن به توليد انبوه رسيد. پس از رونمايي از اين موشک برخي از رسانه‌هاي غربي مدعي شدند اين موشک يک موشک خارجي است که ايران تنها يک فروند از آن را در اختيار دارد و با اعلام اخبار دروغ قصد داشتند اين موفقيت بزرگ را تحت الشعاع قرار دهند.اما متخصصان زبده و کارآمد سازمان صنايع هوا و فضا با توليد و تحويل انبوه موشک قادر، علاوه بر نشان دادن توانمندي‌هاي بالاي خود در تامين نيازمندي‌هاي موشکي نيروهاي مسلح کشورمان،بار ديگر غرض ورزي و دروغ بودن ادعاي رسانه‌هاي غربي را اثبات کردند.موشک قادر از نوع کروز دريايي است و با برد حدود ۲۰۰ کيلومتر و قابليت آماده سازي و واکنش سريع مي‌تواند اهداف دريايي از جمله ناوچه‌ها و ناوهاي جنگي و اهداف ساحلي دشمن را منهدم کند.پرواز در ارتفاع پايين، قابليت تخريب بالا، وزن کم، دقت عمل در انهدام اهداف مورد نظر از ويژگي‌هاي موشک قادر است.موشک قادر قابليت شليک از ساحل و از روي شناور با کلاس‌هاي گوناگون را دارد و با تجهيز نيروي دريايي سپاه و ارتش به اين موشک پيشرفته توان عملياتي اين نيرو به نحو قابل توجهي افزايش خواهد يافت.

جديدترين شناورهاي گشت دريايي در سه کلاس مختلف به نيروي انتظامي تحويل داده شدند.به منظور حفظ و صيانت از مرزهاي دريايي کشور و لزوم برقراري گشت‌هاي ساحلي، خط توليد چند نوع از شناورهاي گشتي در سازمان صنايع دريايي وزارت دفاع ايجاد شده بود و با تعامل بسيار خوب فرماندهان نيروي انتظامي،‌ شناورهاي توليد شده به تدريج تحويل اين نيرو مي‌شود.

انبوه سامانه‌هاي توپخانه ضدهوايي سعير که در سازمان صنايع دفاع‌ به توليد انبوه رسيده و به نيروي هوا فضا تحويل‌ داده شد.سامانه توپ ضدهوايي که گزينه بسيار خوبي براي پوشش هوايي توپخانه‌اي در ارتفاع پست و متوسط قلمداد مي‌شود در سازمان صنايع دفاع به صورت کاملاً بومي طراحي و به توليد انبوه رسيد.از قابليت‌هاي اين سامانه اتوماسيون بودن آن است، سيستم عملياتي اين سامانه به گونه‌اي است که با مجموعه راداري و يا اپتيکي هدف را ره‌گيري و بصورت خودکار بدون نياز به خدمه، توانايي شليک به سمت اهداف مورد نظر را دارد.

رونمايي مهمات هوشمند “بصير”؛ اين مهمات که به صورت ليزري هدايت مي‌شود براي نخستين بار در کشور توسط متخصصين زبده و کارآمد سازمان صنايع دفاع طراحي و ساخته شده و قادر است اهداف مهمي همچون پل‌ها، تانک‌ها، ادوات جنگي مراکز فرماندهي و اهداف متحرک را با دقت بسيار بالا و به طور دقيق مورد اصابت قرار داده و منهدم کند.سيستم ليزري بکارگرفته شده در آن قادر است اهداف مورد نظر را کشف، شناسايي، موقعيت يابي و مسافت‌يابي کند.درگيري در مناطق کوهستاني، خاکريزهاي دشمن، اهداف متحرک، چند هدف ‌نزديک، پناهگاه‌هاي مستحکم‌ دشمن و پدافند دشمن از ويژگي‌هاي اين مهمات است.با توليد اين مهمات فصل جديدي از ساخت سلاحها و مهمات هوشمند آغاز شده است و در حال حاضر جمهوري اسلامي ايران جزء پنجمين کشور سازنده سلاح هاي هوشمند است که با تکيه بر فناوري بومي و بدون هرگونه کمک خارجي به اين مهم نائل شده است.

افتتاح خط توليد جعبه سياه انواع هواپيما و بالگرد؛ متخصصين و نخبگان شرکت صنايع الکترونيک وزارت دفاع با تلاش، نبوغ، خلاقيت و نوآوري خود موفق شدند گام بلند ديگري در خودکفايي صنايع دفاعي کشور بردارند و با طراحي، ساخت و توليد قطعات و تسترهاي سامانه‌هاي فرماندهي و کنترل آتش پدافند هوايي ارتفاع کم، خط بازسازي و بهينه‌سازي سامانه‌هاي موجود در کشور را راه‌اندازي کنند.بهينه‌سازي اين سامانه موجب افزايش توان عملياتي در ارتفاع کم و دفاع نقطه‌اي از مناطق حساس و استراتژيک در مقابل هواپيماهاي جنگي، بالگردها و هواپيماهاي بدون سرنشين و همچنين موشک‌هاي هوا به زمين دشمن خواهد شد.جستجو و تعقيب همزمان اهداف در ارتفاع پست استفاده همزمان از جستجوي فعال راداري و غيرفعال اپتيکي، ايجاد امکان فرماندهي و کنترل همزمان انواع سامانه‌هاي توپخانه‌اي و موشکي، قابليت جابجايي سريع سامانه‌ها و مقابله جنگ الکترونيک از ويژگي‌ اين سامانه است.با کمک سامانه جعبه سياه مي‌توان نسبت به ثبت پارامترهاي پروازي، تصاوير و صداي کابين خلبان در انواع پرنده‌ها اقدام کرد.روش بکار گرفته در اين سامانه يک روش نوين و ابتکاري است و با افتتاح اين خط توليد علاوه بر تامين نيازمندي‌هاي داخلي با توجه به مشخصات و قابليت‌هاي منحصر به فرد آن جزء اقلام صادراتي وزارت دفاع قرار خواهد گرفت.

توليد انبوه جديدترين سامانه موشک کروز دريايي با نام “ظفر” و تحويل به سپاه پاسداران؛موشک “ظفر” يک موشک ضدکشتي، کوتاه‌برد و راداري است که قادر است اهداف کوچک و متوسط را با دقت بسيار بالا هدف قرار داده و منهدم کند.قابليت نصب بر روي انواع شناورهاي سبک و تندرو، وزن کم با قابليت ضد جنگ الکترونيک بالا و قدرت تخريب فوق‌العاده از ويژگي‌هاي سامانه موشک کروز “ظفر” است، اين سامانه صد در صد بومي و بدست توانمند متخصصين زبده و کارآمد سازمان صنايع هوافضا طراحي و ساخته شده است.موشک “ظفر” پس از شليک با کاهش ارتفاع به مرحله کروز رسيده تا از ديد دشمن پنهان بماند و در مرحله پاياني پس از کشف هدف در ارتفاع پايين هدف را منهدم مي‌کند.موشک ظفر قادر است هر ۳ ثانيه به صورت تکي و چندتايي اهداف را مورد اصابت قرار دهد.

«تصويب قانون هدفمند كردن يارانه‌ها و اجراي آن از مطالبات طولاني‌مدت در نظام جمهوري اسلامي ايران بود كه با همت دولت و مجلس  انجام پذيرفت و سه ماه مانده به پايان سال با موفقيت بالايي شروع و با مدل بومي- ايراني اجرا شد. صندوق بين‌المللي پول آن را تحسين كرد و آن را الگويي براي استفاده كشورهاي ديگر ناميد. از آثار مطلوب اجراي قانون هدفمندكردن يارانه‌ها در مدت‌كوتاه يادشده، كاهش مصرف برخي حامل‌هاي انرژي (گازطبيعي، برق و…) در بخش‌هاي مختلف و به ويژه مصارف خانگي و همچنين كاهش مصرف آرد و نان به همراه بهبود و ارتقاي كيفيت نان نسبت به مدت مشابه آن در سال‌هاي قبل است. ضريب جيني يكي از شاخص‌هاي كمي مهم در بيان چگونگي توزيع درآمد در اقتصاد است. برخي گزارش‌هاي رسمي ارائه شده بيان‌كننده اين است كه اين شاخص در ماه‌هاي اول اجراي قانون هدفمندكردن يارانه‌ها كاهش داشته است. از صرفه‌جويي شش ميليارد دلاري با اجراي اين قانون در يك‌سال مي توان به عنوان يكي از دستاوردهاي مهم آن ياد كرد. غير از برق و گاز صنعتي، بعد از گذشت يك‌سال از اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها هيچ حامل انرژي در كشورمان با افزايش مصرف روبه‌رو نبوده است.با اجراي كامل قانون هدفمندي در بخش نان و در واقع آزادسازي قيمت نان، زمينه بروز و ايجاد رقابت سالم در ميان توليدكنندگان نان فراهم شده است تا از رهگذر اين رقابت سالم و اقتصادي شدن پروسه توليد، نان مصرفي مردم با كيفيت مطلوب توليد و حوزه توليد نان ميدان مسابقه كيفيت شود.در پي اين اقدامات، آمارهاي موجود از كا ردرصدي ميزان ضايعات نان بخش مصرف حكايت دارد كه گوياي آن است كه نه‌تنها كيفيت نان پس از هدفمندي افول و نزول نداشته، بلكه رو به افزايش و بهبود داشته است. مدل مصرف مردم نيز در طول يك‌سال اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها تغيير يافته و كاهش ۵۰ درصدي مصرف نان گوياي اين مسأله است. ضايعات نان نيز همچون ساير ضايعات به حداقل رسيده است، ۳۰ تا ۵۰ درصد ضايعات نان نسبت به گذشته كمتر شده و هدف منطقي شدن مصرف نان كه يكي از اولويت‌هاي اصلي اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها بوده، محقق شده است. در اين مدت بيش از ۱۰ هزار تن آرد صرفه‌جويي شده است. انتظار مي‌رود سال به سال بر اين روند افزوده شود و شاهد مديريت درست مصرف از سوي مردم باشيم.

بعد از اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها ميزان مصرف انرژي در كشور ۱۰ درصد كاهش يافته است. كاهش پنج درصدي مصرف آب در كشور از آغاز اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها تاكنون از ديگر دستاوردهاي آن بوده است.مصرف آب در كشور به‌طور متوسط در بخش‌هاي مختلف كاهش داشته است.با اجراي قانون هدفمندسازي يارانه‌ها، مصرف برق در كشور كاهش يافته و اين امر زمينه مناسبي را براي افزايش صادرات برق به كشورهاي همسايه فراهم كرده است. صادرات برق ايران به كشورهاي همسايه از ابتداي سال ۹۰ تاكنون  در مقايسه با زمان مشابه پارسال افزايش يافته است. از ابتداي سال۹۰ تاكنون بيش از پنج هزار وگيگاوات ساعت برق به كشورهاي همسايه صادر كرده است كه اين ميزان در مقايسه با زمان مشابه پارسال۱۳/۲۳ درصد افزايش نشان مي‌دهد. ايران در مدت مشابه سال گذشته چهار هزار و ۴/۶۳۱ گيگاوات ساعت برق به كشورهاي همسايه صادر كرده بود.

‌ كاهش مصرف سوخت در كشور، مهم‌ترين دستاورد هدفمند كردن يارانه‌ها بوده است. سالانه ميليارد‌ها دلار در ايران براي پرداخت يارانه‌ حامل‌هاي انرژي هزينه مي‌شد كه اين رقم آسيب‌هاي جدي به اقتصاد كشور وارد كرده بود. مصرف غيراستاندارد سوخت در ايران كه بر اساس برخي آمارها چند برابر كشورهاي پيشرفته بود، دلايل متعددي داشت كه مهم‌ترين آن مصرف غيربهينه و نازل بودن قيمت سوخت ارزيابي مي‌شود.موفقيت اجراي قانون هدفمند كردن يارانه‌ها در بخش انرژي بيش از بخش‌هاي ديگر نمود و بروز داشته است، به‌طوري‌كه با وجود ورود سالانه يك ميليون و ۶۰۰ هزار خودرو به جاده‌هاي كشور، مصرف بنزين روزانه چهار ميليون ليتر كاهش نشان مي‌دهد.

اجراي قانون هدفمندي يارانه ها موجب صرفه جويي مصرف بنزين شد و مصرف سالانه ۱۲۰ ميليون ليتر به ۶۰ ميليون ليتر كاهش يافت .كاهش ۲۶ درصدي مصرف گندم ، ۱۱ درصدي بنزين ، ۲۳ درصدي نفت وگاز و همچنين كاهش قاچاق از جمله آثارمثبت اجراي قانون هدفمندي يارانه ها بوده است. آثار حركت اقتصادي بر بهره وري در مصرف انرژي كاملا مشهود است .

در حال حاضر معادل ۶٫۵ ميليون بشکه نفت و گاز در کشور توليد مي شود که ۲ ميليون و ۳۰۰ هزار بشکه آن صادر و ۴ ميليون و ۲۰۰ هزار بشکه نفت و گاز در داخل مصرف مي شود که با قيمت بشکه اي ۸۵ دلار، سالانه در داخل کشور بيش از ۱۲۰ هزار ميليارد تومان انرژي مصرف مي شود.

در دوره يكساله اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها حدود۵ تا ۶ درصد مصرف آب در بخش خانگي و غيرخانگي كاهش يافته است كه خوشبختانه با مشاركت وسيع مردم و مسئولان،‌ اين طرح در سال گذشته آغاز و قدم‌هاي بسيار مؤثري در اين زمينه برداشته شد. با اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها نخستين تحول در رابطه بين مردم و دولت ايجاد شد و براي تقويت مديريت در حوزه فعاليت‌هاي خدمت‌رساني به مردم، فضايي ايجاد شد كه مشاركت مردم نيز به كار گرفته شده و با كمك آنان تمام امور به نحو شايسته‌اي انجام شود.

با اجراي قانون هدفمندي يارانه‌ها مصرف سرانه گندم از ۱۳۹ کيلوگرم به ۱۰۴ کيلوگرم در سال و به ميزان ۳۰ درصد کاهش يافت، مصرف گاز طبيعي از ۲۲۶ ميليون مترمکعب به ۲۰۵ ميليون مترمکعب در بخش خانگي کاهش يافت و در عوض در صنايع فولاد و پتروشيمي مصرف گاز از ۶۹ ميليون مترمکعب به ۸۲ ميليون مترمکعب افزايش يافت يعني کاهش مصرف گاز از خانگي به سمت مصرف گاز در صنايع منتقل شد. مصرف روزانه بنزين از ۶۹ ميليون ليتر در روز به ۵۱ ميليون ليتر کاهش يافت در حالي که در اين مدت ۴۰۰هزار خودروي جديد وارد بازار شده است.با اجراي هدفمندي يارانه‌ها نه تنها واردات بنزين قطع شد بلکه يک ميليارد ليتر بنزين آماده صادرات از کشور است و صادرات بنزين از گمرکات کشور شروع شده است. ميزان مصرف برق نه تنها رشد ۸ درصدي سالانه را تجربه نکرد، بلکه ۴ درصد نيز مصرف برق کاهش يافت البته در بخش صنعت مصرف برق نه تنها کاهش نيافت بلکه ۷ درصد برق صنعتي افزايش يافت و صادرات برق از ايران از رشد ۱۶ درصدي برخوردار شد. دولت مصصم است مرحله دوم هدفمندسازي يارانه‌ها را اجرا كند. دولت تلاش مي‌کند در مرحله دوم ضمن حذف يارانه افراد پردرآمد جامعه، ميزان يارانه نقدي اقشار کم درآمد را افزايش دهد.اقشاري که ميزان يارانه پرداختي به آنها معادل پنج تا  درصد درآمد ماهانه آنها باشد از نظر دولت مرفه بوده و بايد از گردونه يارانه نقدي خارج شوند که حدود ?? ميليون نفر را شامل مي‌شوند.در عين حال دولت بايد مواظب باشد با پرداخت يارانه آثار گراني و تورم بيش از مبلغ يارانه نباشد و يارانه ها نيز مروج تنبلي و بيكاري و عدم حمايت از توليد نباشد. دولت در گام نخست با شناسايي اين افراد و با ارسال نامه به آنها خواستار کناره‌گيري داوطلبانه مي‌شود و در گام‌هاي بعدي از روش‌هاي ديگري استفاده مي‌کند.

در سال ?? مصرف بنزين کشور به روزي ?? ميليون ليتر رسيد اما با توجه به ورود سالانه يک ميليون خودرو به چرخه حمل و نقل اکنون ?? ميليون ليتر بنزين درروزمصرف مي‌شود. در يک‌سال گذشته مصرف گازوئيل ?? درصد، نفت کوره ?? درصد و گازو برق هشت درصد کاهش يافته است. سهم ?? درصد دهک‌هاي پايين جامعه نيز از ?? درصد درآمد جامعه به درصد رسيده است. اين درحالي است که سهم ?? درصد جامعه که ??.? درصد درآمد جامعه را به خود اختصاص مي‌دادند به درصد کاهش يافته است. با اجراي طرح هدفمند کردن يارانه‌ها فاصله طبقاتي شهر نشينان و روستاييان کاهش يافته و وضع درآمدي  درصد مردم جامعه بهبود يافته است به طوري که در يازده ماهه اخير واردات گندم ?? درصد و مصرف گندم در کشور ?? درصد کاهش يافته است. اکنون  ميليون نفر يارانه مي‌گيرند که با حذف خانوارهايي که نيازمند نيستند درآمد حاصل ميان خانوارهاي نيازمند توزيع مي‌شود.

با توجه به پرداخت ?? نوبت يارانه‌ نقدي به بخش خانوار که ابتدا ?? ميليون نفر و سپس ?? ميليون نفر تعداد آنها اعلام شده است، به نظر مي‌رسد حدود ?? هزار ميليارد تومان يارانه به خانوار پرداخت شده است.

با توجه به موارد مذكور بد كه حضرت آيت الله العظمي خامنه اي با اشاره به مديريت حاملهاي انرژي، صرفه جويي و کاهش مصرف بنزين در حد تقريبي توليد داخل را امتياز بزرگي براي کشور برشمردند و افزودند: اين کار مهم در شرايط تحريم انجام شد و نقشه توطئه آميز دشمنان را خنثي کرد. پيشرفتهاي ملت در عرصه علم و فناوري و تأثير اين پيشرفتها در مسائل اقتصادي نکته عمده ديگري بود که رهبر انقلاب در تبيين دستاوردهاي ملت ايران در سال ۹۰، در جمع زائران و مجاوران حرم رضوي به آن پرداختند.ايشان با اشاره به حساسيت ويژه و هميشگي خود به پيشرفت کشور در عرصه علم و فناوري، تحقق اين هدف را از پايه هاي اقتدار اقتصادي و استغناي سياسي کشور خواندند و با استناد به گزارشهاي مراکز معتبر علمي جهان تأکيد کردند: سطح پيشرفتهاي علمي ايران، بسيار بيشتر از حدي است که تاکنون مردم از آن مطلع شده اند.رهبر انقلاب اسلامي خاطرنشان کردند: گزارشهاي معتبر بين المللي نشان مي دهد ايران با رشد ۲۰ درصدي علمي، سريعترين رشد علمي جهان را داراست و در سال ۹۰ با در اختيار داشتن رتبه اول علمي در منطقه، در ميان همه کشورهاي جهان به رتبه هفدهم دست يافته است و اين موفقيتهاي بسيار ارزشمند در حالي به دست آمده که دشمنان براي جلوگيري از پيشرفت ايران برروي تحريم هاي به قول خودشان فلج کننده، سرمايه گذاري و شرط بندي مي کردند.حضرت آيت الله خامنه اي با اشاره به پيشرفتهاي جوانان دانشمند ايران در زيست فناوري، نانو و هوافضا افزودند: جوانان پرافتخار ملت در سال ۹۰، موفق به غني سازي ۲۰ درصدي شدند و دشمن را متحير ساختند.ايشان خاطرنشان کردند: در حاليکه در سال ۸۹، امريکاييها با وجود آگاهي از نيازهاي دارويي ملت ايران مي خواستند با باج خواهي و زورگويي اورانيومهاي غني شده ايران را به بهانه دادن اورانيوم ۲۰ درصد از کشور خارج کنند اما جوانان ما، با اتکا به توانايي و هوش تحسين برانگيزشان، اين کار سخت و پيچيده را انجام دادند و اکنون انواع راديو داروهاي مورد نياز هزاران بيمار، با سوخت هسته اي داخلي، توليد مي شود.توليد صفحه سوخت هسته اي در داخل کشور از ديگر واقعياتي بود که حضرت آيت الله خامنه اي با استناد به آن، سال نود را براي ملت ايران سالي درخشان و براي دشمنان ملت، سالي نوميد کننده برشمردند.ايشان افزودند: بيگانگان مي گفتند اورانيوم هاي توليد شده را به ما بدهيد تا در يک کشور ديگر غني سازي ۲۰ درصد کنيم و سپس در کشوري ديگر اين بيست درصد را به صفحه سوخت تبديل کنيم اما جوانان ما، همه اين کارها را خودشان انجام دادند.رهبر انقلاب افزايش ۶ برابري داروهاي نوترکيب و افزايش خدمات دانش بنيان را از ديگر دستاوردهاي سال ۹۰ برشمردند و با اشاره به بازديد هفته گذشته خود از پژوهشگاه صنعت نفت افزودند: در اين بازديد، پيشرفتهايي مشاهده شد که روزي قابل تصور نبود و تکرار اين واقعيات در مراکز مختلف، نشان مي دهد که اينگونه پديده هاي شوق برانگيز، استثنا نيست بلکه، به يک قاعده تبديل شده است.حضرت آيت الله خامنه اي، با اشاره به ويژگي هايي نظير «روحيه و فکر جهادي» و اعتماد به نفس بالاي دانشمندان جوان کشور افزودند: در بازديد از پژوهشگاه صنعت نفت اين واقعيت بار ديگر مشخص شد که جوانان خوشفکر و پرتلاش کشور، تحريم ها را فرصتي براي پيشرفت مي دانند و اين نگاه ارزشمند همراه با تکيه دستگاهها به جوانان، و گسترش همکاري دانشگاه با صنعت، چشمه ي جوشان خلاقيت استعدادهاي ايراني را شکوفا کرده است.حضرت آيت الله خامنه اي، با اشاره به آثار مستقيم اقتصاديِ پيشرفتهاي علم و فناوري تأکيد کردند: اينگونه پيشرفته.

با شروع برنامه سوم توسعه کشور و از سال ۱۳۸۷ مأموريت سازمان گسترش ضمن ادامه پيگيري وظايف اساسنامه‏ اي محوله در توسعه و نوسازي صنايع كشور، به سوي فناوري‏هاي پیشرفته (High-tech) مانند الكترونيك و ميكروالكترونيك و شاخص هاي مرتبط با آن، بيوتكنولوژي، مواد جديد و فناوري اطلاعات و ارتباطات معطوف شد.
در اين راستا، ساختار توسعه تكنولوژي و نوآوري شكل گرفت و نسبت به طراحي و تدوين آئين‏ نامه‏ ها، رويه‏ ها و دستورالعمل‌هاي دريافت، بررسي و انتخاب و تصويب پروژه‏ هاي تحقيقاتي و پژوهشي و كارآفريني براي اجرا از محل منابع ماده ۸ اقدام نمود. ماده ۸ قانون تاسيس سازمان گسترش تصريح دارد که از سود خالص ساليانه سهام سازمان در شركت‌ها و واحدهاي تابعه پس از كسر هزينه ‏هاي جاري سازمان حداقل ۲۵% براي هزينه ‏هاي تعليمات فني و آموزش و مديريت و مطالعات و تحقيقات در داخل يا خارج كشور تخصيص يابد.
با توجه به نوپا بودن اين ساختار، فعاليت‏هاي پژوهشي و تحقيقاتي، تا ابتداي سال ۱۳۸۱، زمينه‏ هاي نسبتا گسترده ‏اي را شامل گرديد. همچنين بخشي از منابع مالي ماده ۸ قانون تاسيس سازمان در جهت حمايت از بخش خصوصي به اجراي طرح‌هاي كارآفريني به ‌منظور ارتقاي توانائي‌هاي مهندسي، طراحي و ساخت تجهيزات و دسترسي به فناوري‏هاي نوين با تكيه بر نوآوري و توان متخصصين داخلي و ايجاد اشتغال و ارزشافزوده از طريق اعطاي تسهيلات، اختصاص يافت.
سياست تجاري‌سازي دستاوردهاي تحقيقاتي در جهت دستيابي به اهداف و ماموريت‌هاي سازمان منجر به كاهش ورودي‌ طرح‌ها و در نتيجه طرح‌هاي مصوب در سال ۱۳۸۱ گرديد. ضرورت وجود رويكرد تجاري در توسعه فناوري، موجب شد تا سازمان گسترش كه تا سال ۱۳۸۱ با حمايت از طرح‌هاي تحقيقاتي وپژوهشي، بسترسازي براي توسعه فناوري را دنبال مي‌كرد، به‌ سمت تهيه و تدوين برنامه توسعه صنايع مبتني بر فناوري هاي پيشرفته كه سهم آنها در توليدات صنعتي جهان با نرخ بالايي در حال افزايش است، حركت كند. در اين رويكرد، ‌طرح‏هاي پژوهشي كاربردي مورد توجه قرار گرفت كه منجر به سرمايه‏ گذاري صنعتي، خصوصاً با مشاركت بخش خصوصي شد.
جهت نيل به اهداف اين رويكرد و راهبري توسعه صنايع نوين در كشور، در سال ۱۳۸۱ مجموعه كامل برنامه راهبردي ۵ ساله سازمان گسترش در توسعه صنايع مبتني بر فناوري‏ هاي پيشرفته تهيه گرديد و اهم فعاليت‌هاي سازمان در توسعه صنايع پيشرفته حول موارد زير قرار داده شد:شناسايي روندهاي صنعتي و تكنولوژيكي و انتخاب زمينه‏ هاي مناسب سرمايه‏ گذاري در صنايع پيشرفته؛
ايجاد و توسعه طرح‌ها و تدوين دانش فني قابل سرمايه‏گذاري؛
تأمين و مديريت منابع سرمايه ‏اي در صنايع پيشرفته؛
سرمايه‌ گذاري براي ايجاد صنايع مبتني بر فناوري‌هاي پيشرفته و انتقال دانش فني.
توسعه حوزه ‏هاي صنعتي جديد با توليد محصول و ايجاد ارزش افزوده اقتصادي معني‏ دار مي‌باشد؛ لذا براي اجراي فرآيند كامل ايده تا توليد به‌صورت مراحل متعامل، برنامه ‏ريزي يكپارچه‌اي صورت گرفت.

توسعه بسترهاي توليد و انتقال دانش فني، ايجاد بازار فناوري و آماده‏ سازي طرح‌هايي كه در هر يك از شاخص ‏هاي صنايع نوين بر اساس نياز بازار، قابليت سرمايه ‏گذاري را داشته ‏باشند براي ايجاد طرح‌هاي قابل سرمايه‌گذاري الزام‌آور تشخيص داده شد. بدين منظور برنامه‏ هايي كه خروجي آنها، مجموعه‏ اي از طرح‌ها و دانش فني است، در قالب طرح توجیهی فنی اقتصادی وارد فرآيند سرمايه ‏گذاري براي توليد محصول و در نهايت ايجاد صنايع پيشرفته شد. با اجراي اين برنامه‏ ها تلاش شد تا تقاضاي بازار فناوري، دانش فني و طرح‌هاي قابل سرمايه ‏گذاري افزايش يابد.  نشانه هايي حقيقي از جهاد اقتصادي است.

دستاوردهای فرهنگی

۱٫نفی مظاهر فرهنگی غرب و مقابله با تهاج فرهنگی

رژیم پهلوی برنامه های آینده خود را بر پایه نگره غربی بنا نهاده بود. الگوی استعمار و استبداد بر « استحاله فرهنگی » ایران پایه ریزی شده بود و برای تحقق این هدف شوم، عرصه های گوناگون اجتماع مانند هنر و ادبیات، سینما، تئاتر، رادیو و تلویزیون و… تحت سیطره ارزش های غربی درآمد.بدین سان، افکار عمومی به ویژه نوجوانان و جوانان در معرض تفرقه و ترویج ابتذال و اباحی گری قرار گرفت تا از این طریق هویت اسلامی – ملی به فراموشی سپرده شود و فرهنگ غرب نیز به تمامی پذیرفته گردد.

انقلاب اسلامی که نخست یک انقلاب فرهنگی بود، با تعمیم خودباوری فرهنگی و گسترش شعائر دینی، زمینه را برای تقویت پایه های ایمانی مردم و پرورش نسل های خودباور فراهم نمود و با عمومی کردن آموزش در سطح جامعه و افزایش سطح علمی دانش آموختگان، به رشد استعدادها و شکوفایی قدرت ابتکار مردم – به ویژه جوانان – کمک کرد.افزون بر این، انقلاب اسلامی با دگرگون ساختن نگرش زن مسلمان نسبت به خود و محیط پیرامون خویش، او را به بازیابی جایگاه و نقش واقعی زنان ایرانی در خانواده و جامعه فراخواند.

  1. عمومی شدن آموزش و ارتقای سطح علمی جامعه

پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران با آنکه در تبلیغ رشد فرهنگی کشور و مبارزه با بی سوادی هیاهوی زیادی میشد، بسیاری از مردم ایران بی سواد بودند. در نظام جمهوری اسلامی نهضت مدرسه سازی رشد تنابنده ای یافت. نهضت سوادآموزی در باسواد کردن میلیونها نفر که از نعمت خواندن و نوشتن محروم بودند، موفقیت چشمگیری داشته است. در راستای همین رشد فرهنگی، قدرت ابتکار و خلاقیت مردم به ثمر نشست؛ به گونه ای که جهان هر ساله شاهد پیروزی های نخبگان ایرانی در رشته های مختلف در سطوح جهانی است.

  1. ارتقای جایگاه زن در اجتماع

بر اساس خودباختگی فرهنگی و رواج ارزش های غربی در عصر پهلوی، هویت اسلامی زن مسلمان ایرانی مورد تهدید قرار گرفت.از سویی در جامعه به تدریج فرهنگ برهنگی و بی عفتی رواج می یافت و از فعالیت های اجتماعی و سودمند زنان نیز کاسته میشد. بعد از انقلاب جایگاه زن در جامعه اسلامی تعیین شد و همانگونه که زنان در جریان انقلاب فعالیت داشتند، پس از انقلاب نیز به جایگاه واقعی خود دست یافتند و توانستند در صحنه های مختلف جامعه حضور یابند.

  1. ایجاد روحیه خودباوری

پس از انقلاب، خودباوری و خوداتکایی به گونه ای آشکار در بین آحاد جامعه ایجاد شد؛ مقوله ای که بی شک مهمترین دستاورد اجتماعی انقلاب اسلامی ایران در سطح داخلی بشمار میرود. اوج این خودباوری و شکوفایی شخصیتی در سالهای جنگ تحمیلی دیده میشود. بی تردید ایثار، فداکاری، صداقت و اخلاص مردم و نهادهای مردمی در دوران پس از پیروزی انقلاب اسلامی همواره زبانزد جهانیان بوده و هست.

تأمین حقوق افراد، ایجاد امنیت قضایی عادلانه عموم، تساوی همگان دربرابر قانون، توسعه و تحکیم برادری اسلامی، تعاون عمومی بین مردم و نیز تدوین قوانین و مقررات مدنی، جزایی، مالی، اقتصادی، اداری، فرهنگی، نظامی و سیاسی براساس موازین اسلامی، از دیگر دستاوردهای انقلاب اسلامی در این زمینه است.

پیشرفت های علمی ایران در طول ۳۷ سال عمر انقلاب اسلامی

با گذشت ۳۷ سال از انقلاب اسلامی و به رغم مشکلات فراوان ناشی از هشت سال جنگ تحمیلی و تحریمهای فزاینده اقتصادی در سایه تعهد و تلاش محققان ایرانی در مسیر خودکفایی و پاسخگویی به نیازهای کشور، دستاوردها و موفقیت های چشمگیری در حوزه های مختلف علمی و فناوری حاصل شده است.

 

به گزارش سرویس علمی ایسنا، رشد فزاینده دانشگاه ها، دانشگاهیان و دانشجویان، نرخ خیره کننده رشد مقالات علمی محققان ایرانی در سالهای اخیر و پیشرفت های حاصل شده در عرصه های مختلف علم و فناوری از جمله پزشکی و داروسازی، فناوری های زیستی و نانو، فناوری هسته یی، هوا فضا و … که در شرایطی سخت و با وجود کمبود شدید اعتبارات، نابسامانی های نظام برنامه ریزی و افت و خیزهای ناشی از تحولات و دشواری های سالهای جنگ و تحریمهای همه جانبه خارجی، حاصل شده نشان از عزم و اراده ای استوار در حرکت مستمر در مسیر ارتقای علمی و فناوری کشور طی سه، چهار دهه پس از انقلاب دارد. کافی است، تقویم سالهای پس از انقلاب را ورق بزنیم تا انبوهی از روزها و مناسبتها را ببینیم که با نام حوزه ای از علم و فناوری از دانش و ترویج علم و نجوم و مهندسی تا فناوری های هسته یی و فضایی گره خورده اند.

 

در این راستا، حمایتها و تاکیدات مستمر حضرت امام خمینی (ره) بنیانگذار کبیر جمهوری اسلامی بر ضرورت خودکفایی و استقلال همه جانبه کشور و تاکید ایشان بر توانایی ها و ظرفیتهای نیروهای جوان داخلی و رهنمودها و سیاستگذاری های مدبرانه رهبر معظم انقلاب در مسیر پیشرفت علمی و فناوری کشور که با تاکید همیشگی بر بهینه سازی ساختارها و رفع موانع مالی و اداری توسعه آموزش و تحقیقات، توجه توامان به تولید علم، تحقیقات بنیادی و کاربردی و فناوری های پیشرفته، حمایت از نخبگان و استعدادهای برتر و ارتقاء جایگاه جهانی کشور در علم و فناوری همراه بوده در طول این سالها، پشتوانه ای استوار در مسیر بالندگی علمی و تحقیقاتی کشور بوده است.

 

افزایش ۲۷ برابری دانشجویان

 

افزایش ۱۱ برابری تعداد دانشگاه ها و ۲۷ برابری تعداد دانشجویان نسبت به قبل از انقلاب از موفقیتهایی است که طی ۳۷ سال اخیر در حوزه آموزش عالی حاصل شده است. تعداد دانشجویان کشور پیش از انقلاب حدود ۱۷۶ هزار نفر بود که به رغم دو برابر شدن جمعیت کشور طی سه دهه اخیر تعداد دانشجویان با رشدی ۲۷ برابری به بیش از چهار و نیم میلیون نفر رسیده است. تعداد دانشگاه ها و مراکز آموزش عالی کشور هم که در سال ۵۷ حدود ۲۲۳ واحد بود با رشد ۱۱برابری به بیش از دو هزار و ۵۰۰ رسیده است به طوری که هم اکنون در هر شهری حتی در دور افتاده ترین نقاط کشور دانشگاه برای تحصیل فراهم است.

 

در سایه توسعه دانشگاه ها و راه اندازی دوره های مختلف تحصیلات تکمیلی ضمن تامین نیاز کشور به نیروی متخصص در بخش های مختلف مثل افزایش تعداد پزشکان عمومی از ۹ هزار و ۴۴۱ نفر در سال ۱۳۵۶ به ۷۰ هزار نفر در سال ۹۲ و افزایش پزشکان متخصص از ۲۵۹ نفر به ۴۵ هزار نفر طی این دوره، زمینه بی سابقه ای برای رشد تولیدات علمی و توسعه تحقیقات در کشور فراهم شده است.

 

پیشتازی ایران در تولیدات علمی جهان اسلام و منطقه

 

بررسی آمار تولیدات علمی نمایه شده در پایگاه استنادی بین المللی اسکوپوس نشان می‌دهد که ایران با رشدی مستمر طی دو دهه اخیر در پایان سال ۲۰۱۴ میلادی در رتبه نخست کشورهای اسلامی و منطقه و در رتبه شانزدهم جهان قرار گرفته است.

 

ارتقای ایران به این جایگاه با پنج برابر شدن آمار تولیدات علمی کشور در ۱۰ سال اخیر محقق شده به طوری که ایران در سال ۲۰۰۵ با تولید تنها چهار دهم درصد از کل علم دنیا در جایگاه سی و چهارم تولید علم دنیا قرار داشت اما در سال ۲۰۱۴ سهم ایران یک و نیم درصد از کل تولید علم دنیا رسید. ۱۰ سال پیش ایران تنها هشت هزار و ۱۴۷ مدرک در مجلات معتبر بین المللی منتشر کرده بود، اما در سال ۲۰۱۳ این مقدار به ۳۹ هزار و ۹۹۵ مدرک رسیده است.

 

جمهوری اسلامی ایران از سال ۲۰۱۱ تاکنون رتبه نخست تولید علم در بین تمام کشورهای اسلامی را دارا است. همین وضعیت در خصوص رتبه تولید علم کشور در بین کشورهای منطقه هم صادق است. این در حالی است که ایران در سال ۲۰۰۵ در رتبه سوم و در سال ۲۰۰۸ پس از ترکیه در رتبه دوم تولید علم منطقه قرار داشت.

 

پیشتازی ایران در عرصه تولید علم منطقه و جهان اسلام در حالی است که رقبای ایران نیز در سال های گذشته از رشدی در خور توجه در حوزه تولید علم برخوردار بوده اند به طوری که رتبه جهانی تولید علم مالزی از چهل و ششم در سال ۲۰۰۵ به بیست و سه در سال ۲۰۱۴ ارتقا یافته و میزان تولیدات علمی آن کشور در این دوره حدود هفت برابر افزایش داشته است.

 

عربستان سعودی هم میزان مدارک خود در مجلات معتبر بین المللی را از ۲ هزار و ۳۸۲ مدرک در سال ۲۰۰۵ به ۱۴ هزار و ۶۱۳ مدرک در سال ۲۰۱۳ افزایش داده است؛ اما این کشور با وجود دارا بودن بودجه‌های هنگفت پژوهشی، هنوز از نظر تولیدات علمی فاصله بسیار زیادی با جهموری اسلامی ایران دارد.

 

البته سرعت رشد کیفی تولیدات علمی ایران در سالهای اخیر همپا با افزایش شمار تولیدات علمی ما نبوده با این حال براساس شاخص «خروجی تحقیقات با کیفیت بالا» (NATURE INDEX)، ایران در رتبه ۳۷ و ترکیه در رتبه ۳۸ دنیا قرار دارند.

 

دستیابی ایران به جایگاه شانزدهم تولید علم دنیا در حالی محقق شده که آمار تولیدات علمی ایران در سال ۱۹۷۱ تنها ۵۱ مدرک بوده و براساس یکی از شاخص های موجود، ایران در سال ۱۳۵۱(۱۹۷۲) در بین ۶۰ کشور جهان سوم بعد از هند، آرژانتین، مصر، برزیل، مکزیک، شیلی، نیجریه، ونزوئلا و تایوان در رتبه دهم قرار داشته است.

 

با پایان جنگ و افزایش سرمایه گذاری و حمایت از تحقیقات آمار تولید علم ایران در سال ۱۹۹۱ به ۲۰۳ و در سال ۲۰۰۱ به دو هزار و ۷۸ مدرک بالغ شده است تا ۱۰ سال بعد در ۲۰۱۰ به ۲۹ هزار و ۴۹۸ مقاله برسد.

ایران در رتبه هفتم تولید علم نانوی جهان

با ورود هوشیارانه و به هنگام به عرصه فناوری نوین نانو، جمهوری اسلامی ایران، امروز با اختصاص ۴.۲۵ درصد از مقالات فناوری نانوی دنیا به خود در جایگاه هفتم تولید علم این حوزه قرار دارد.

 

ایران صرف نظر از پیشتازی در عرصه تولید علم نانو در سطح جهان اسلام و منطقه غرب آسیا در زمینه تولید بیش از ۳۰۰ قلم محصولات مختلف صنعتی، دارویی و پزشکی از فناوری نانو، تولید تجهیزات مورد نیاز صنایع مرتبط، استانداردسازی، آموزش و ترویج و کاربرد فناوری نانو در بخش های مختلف هم دستاوردهای قابل توجهی داشته است.

 

درحال حاضر بیش از ۱۵۰ شرکت در کشور وجود دارد که از فناوری نانو در محصولات خود استفاده می کنند که حدود ۵۰ شرکت در عرصه محصولات مربوط به فناوری نانوپزشکی و تولید نانوداروهای مختلف مثل نانوداروهای ضدسرطان فعالند.

 

ورود به باشگاه کشورهای فضایی

 

توجه به فضا و ورود ایران به عرصه طراحی و ساخت موشک ها و ماهواره برها که بیش از هر چیز از دل نیازهای حیاتی دفاعی کشور در سالهای دفاع مقدس برخاست امروز ایران را در شمار پنج قدرت نوظهور فضایی جهان قرار داده است. با پرتاب ماهواره ایرانی امید در ۱۵ بهمن ۱۳۸۷ ایران به جرگه معدود کشورهای صاحب فناوری ساخت و پرتاب ماهواره قرار گرفت.

 

طی شش سال گذشته، ایران با پرتاب ماهواره های نوید، رصد و فجر که دیروز به مدار زمین پرتاب شد و همچنین پرتاب چندین کاوشگر حامل موجود زنده در شرایط تحریمهای همه جانبه نشان داده برنامه های فضایی ایران، حرکتی مقطعی نیست و شاهد تداوم موفقیتهای آن هستیم.

 

فناوری هسته ای، نماد ایستادگی انقلاب در دستیابی به فناوری

 

دستیابی ایران به چرخه کامل تولید سوخت هسته یی، خودکفایی در تولید رادیوایزوتوپ های صنعتی و رادیوداروهای مختلف و طراحی و ساخت انواع لیزر و سامانه های مختلف پرتودهی و شتابگر به رغم تحریم ها و تهدیدهای فزاینده ای که با ادعای انحراف ایران از برنامه هسته یی صلح آمیز از سوی غرب تحمیل شده، نشان از عزمی جدی در دستیابی به فناوری های نوین به رغم هزینه ها و دشواری های آن دارد.

 

با وجود همه تلاش های غرب برای جلوگیری از دستیابی ایران به فناوری هسته یی که تا ترور ناجوانمردانه تعدادی از برجسته ترین دانشمندان هسته یی کشور پیش رفته، محققان ایرانی در حوزه های مختلف فناوری هسته یی و کاربرد آن در بخش های گوناگون صنعت، سلامت و کشاورزی دستاوردهای فراوانی داشته اند که به دنبال این موفقیت ها و دستیابی محققان کشور به فناوری غنی سازی اورانیوم و راه اندازی یک زنجیره کامل غنی سازی در نطنز از سال ۸۶ روز ۲۰ فروردین ماه روز جشن هسته ای نامگذاری شده و در پی تصویب آن در شورای عالی انقلاب فرهنگی، این روز در تقویم رسمی ایرانیان، روز ملی فناوری هسته ای نام گرفته است.

دستاورد های علمی انقلاب اسلامی 

طی عمر پر برکت انقلاب اسلامی؛ دستاوردهای نظام از چنان گستردگی و تنوعی برخوردار بوده که امروزه نه تنها صاحبنظران بی‌طرف، بلکه دشمنان قسم خورده این مرز و بوم نیز بر عظمت آن اذعان داشته و به کارآمدی بالای آن اعتراف دارند.

info

تردیدی نیست که شأن و شایستگی‌های مردم ایران به عنوان پایه گذار یکی از قدیمی‌ترین تمدن های جهان و خردمند ترین انسانهایی که بی هیچ تعصبِ غیر منطقی و جاهلانه، آخرین، برترین و کامل‌ترین دین آسمانی را برگزیده‌اند، بسیار بالاتر از چیزی است که هم اکنون به آن دست یافته اند، چرا که نه تنها برترین اصول و ارزشهای معنوی و اجتماعی به آنها تعلق دارد، بلکه خداوند به یمن فضیلت‌های انسانی مردم این خِطه، نعمت را بر آنان تمام داشته و همگام با اعطای مسئولیت پرچمداری نهضت بیداری جهان اسلام و مبارزه با استکبار، ظرفیت‌های لازم برای الگوسازی و رشد و شکوفایی مادی و معنوی را نیز در این سرزمین، به ودیعه نهاده است.

در بُعد مادی؛ برخورداری از منابع طبیعی فراوان و استثنایی مانند؛ نفت و گاز و انواع مواد معدنی، فرصتهای کشاورزی، فرصت های مختلف برای رشد و توسعه صنعتی، دسترسی به انواع راه‌های هوایی، زمینی و دریایی و امکان تبدیل شدن به مرکز مبادلات تجاری و غیر تجاری منطقه، ظرفیت های متنوع و متعدد برای توسعه گردشگری و مهمتر از همه این موارد، بهره‌مندی از وجود دانشمندان و نخبگان متعهد و متخصص و جوانان مومن، خلاق، با انگیزه و مستعد که بارها توانایی‌های خود را برای فتح قله های علمی دنیا و در دست گرفتن پرچم عزت و افتخار و تولید علم و دانش اثبات نموده‌اند، تنها بخش اندکی از فرصت‌هایی است که در اختیار مردم ایران اسلامی قرار گرفته است.

شکی نیست که از نظر معنوی نیز؛ برترین جایگاه در سطح جهان به ایران اسلامی تعلق دارد و لذا جامعه مؤمن، ولایی و متعهد ایرانی می‌تواند با اتکاء به عنایت الهی و بهره بردن از داشته‌های استثنایی خود، برجسته‌ترین نقش در احیاء مجدد ارزشهای انسانی و هدایت معنوی جهان به سوی تکامل و تعالی را بر عهده داشته باشد و بی‌شک برخورداری از این عناصر، بویژه مولفه‌های معنوی مانند؛ ولایت فقیه و ارزشها و مبانی مستحکم اعتقادی و دینی است که نگرانی‌های استکبار در مورد موقعیت و دستاوردهای آینده انقلاب اسلامی را مضاعف ساخته است.

این مفهوم بدان معناست که استمرار حرکت به سوی ایجاد دولت، جامعه یا کشور و در نهایت تمدن نوین اسلامی که بزرگترین آرمان انقلاب اسلامی به شمار می‌رود، نمی‌تواند بدون توجه به مؤلفه‌های معنوی و ارزشهای فرهنگی محقق و به استفاده درست از ظرفیتهای مورد اشاره منجر گردد و این در حالیستکه هم‌اکنون با تشدید چالشهای موجود در نظام سرمایه‌داری و شکست الگوهای غربی و شرقی که تمرکز بر مادی‌گرایی از اصول اساسی آنها به شمار می‌رود، ناتوانی این مدلها به اثبات رسیده است و متقابلاً با بروز انقلاب شکوهمند اسلامی و تحکیم پایه‌های اعتقادی و ارتقاء سطح دانش معنوی جامعه، نگاه جهانیان بیش از پیش به سوی اسلام ناب محمدی(ص) معطوف گشته است.

به عبارت دیگر، طی عمر پر برکت انقلاب اسلامی؛ دستاوردهای جهشی متکی به معنویت این نظام الهی از چنان گستردگی و تنوعی برخوردار بوده که امروزه نه تنها اندیشمندان و صاحبنظران بی‌طرف غربی و شرقی، بلکه دشمنان قسم خورده این مرز و بوم نیز بر عظمت آن اذعان داشته و به کارآمدی بالای آن اعتراف دارند.

به عنوان مثال «پاتریک سییل» تحلیلگر مسائل خاورمیانه در میدل ایست آنلاین ضمن تأکید بر اینکه ایران در حال تبدیل شدن به یک دموکراسی درخشان است، می‌نویسد: «این کشور تحت حاکمیت روحانیون، هم‌اکنون یکی از آزادترین، مدرن‌ترین و منسجم‌ترین کشورهای خاورمیانه محسوب می‌شود.»[۱] و اندیشکده نومحافظه کار «امریکن اینتر پرایز» نیز در گزارشی ضمن هشدار به مسئولین آمریکایی در مورد جایگاه آتی ایران به عنوان مرکز توازن قدرت در منطقه و تاکید بر اینکه انقلاب اسلامی در حال تثبیت دستاوردهای خود می باشد، اعلام می‌کند: «مهمتر از همه اینکه، ظاهراً آمریکا آماده است تا برتری ایران در منطقه را به رسمیت بشناسد.»[۲]

البته بیان دستاوردهای مورد نظر به معنای دستیابی کامل به تمام اهداف مورد انتظار نیست چرا که اولاً طی این سالها دشمنان اسلام از هیچ کوششی برای جلوگیری از پیشرفت انقلاب اسلامی فروگذار نکردند و با اجرای صدهها توطئه خُرد و کلان از جمله: بلوکه کردن دارائیها و تحریم که در سالهای اخیر شدت یافته، بمب گذاری و تخریب و ترور، ایجاد شورش‌های خیابانی و کودتای نوژه، جنگ تحمیلی، بمباران زیرساختهای اقتصادی و مراکز صنعتی، شبیخون فرهنگی، نسبت دادن اتهامات مختلف و اعمال فشار سیاسی و امثال آن تمام توان خود را معطوف توقف و یا کند نمودن حرکت کشور در مسیر اهداف انقلاب نموده اند و ثانیاً به تعبیر رهبر فرزانه انقلاب در پاره‌ای از موارد مانند؛ عدالت اجتماعی و اخلاق فردی و عمومی، عملکرد مردم و بخصوص مسئولین نیز خالی از نقص و اشکال نبوده و همین مسئله سبب شده تا استفاده بهینه از ظرفیتهای موجود میسر نگردد.

شرایط کشور قبل از انقلاب اسلامی:

برای درک بهتر دستاوردهای کشور در ابعاد مختلف، لازم است مروری گذرا داشته باشیم به شرایط کشور در آن روزگار، شرایطی که می‌تواند برای ارائه قضاوت بهتر و دقیق‌تر در مورد عظمت دستاوردهای انقلاب اسلامی در مقایسه وضعیت فعلی کشور با وضعیت قبل از انقلاب و نیز سایر کشورهای همسطح، موثر واقع شود.

به عنوان مثال؛ تا قبل از انقلاب اسلامی، ایران در عرصه تولید و علم و دانش فاقد جایگاه جهانی بوده و تولیدات صنعتی و تکنولوژیکی آن نیز بسیار محدود و عمدتاً در حد مونتاژکاری خلاصه شده بود. ساختار حکومتی و سیاسی کشور نیز تا ۲۰۰ سال قبل از انقلاب، در بدترین شرایط ممکن قرار داشته و به تعبیر رهبر معظم انقلاب اسلامی (دامه برکاته)[۳]، طی این مدت، ایران کشوری بود که نه تنها در مورد نظام بین المللی هیچگونه نقشی بر عهده نداشت، بلکه با دخالت علنی دول غربی و شرقی در امور مهمی مانند؛ عزل و نصب شاهان ایران (از جمله پهلوی اول و دوم)، عملاً امکان تصمیم گیری در اداره امور داخلی نیز از حکام وقت سلب شده بود.

در این دوران بی کفایتی و ناکارآمدی حکومت‌ها به قدری آشکار بود که در جریان حوادثی مانند؛ جنگ جهانی اول و دوم و جنگهای بین ایران و شوروی، علاوه بر تحمیل قراردادهای ننگین ترکمنچای و گلستان، بخشهای زیادی از شهرهای جنوبی، شمالی و غربی و حتی پایتخت کشور بدون کمترین مقاومت از طرف دولت وقت، تحت اشغال بیگانگان قرار گرفت.

در همین ایام روسای جمهور سه کشورآمریکا، انگلیس و شوروی به خود اجازه می‌دهند تا بدون هماهنگی و اطلاع قبلی دولت ایران وارد تهران ‌شوند و بر سر تقسیم غنائم جنگ جلسه مشترک برگزار ‌کنند، بدون اینکه کمترین ارزشی برای نظام حکومتی کشور قائل شوند و حتی پس از اطلاع شاه از حضور آنها در پایتخت و درخواست ملاقات، با چنان تکبر و نخوتی با میزبان بی‌اطلاع خود برخورد می‌کنند، که وی با سرافکندگی تمام، محل را ترک می‌کند.

به این موارد باید سایر دخالتهای حقارت آمیز نظام سلطه از جمله؛ تحمیل قانون شرم‌آور کاپیتولاسیون و یا کودتای ۲۸ مرداد و همچنین غارت و چپاول منابع طبیعی و سایر منافع ایران توسط بیگانگان و دست نشاندگان حکومت را نیز افزود، مواردی که بیانگر اوج ذلت و سرسپردگی حکام مرعوب حاکم بر کشور بوده است.

وضعیت اقتصادی ایران، قبل و بعد از پیروزی انقلاب اسلامی:

پس از بروز انقلاب اسلامی، کارشکنی‌های بیگانگان سبب شد تا درآمدهای نفتی کشور به شدت کاهش یابد، به‌گونه‌ای که بعد از انقلاب اسلامی، تولید نفت کشور از ۶ میلیون بشکه در روز به ۴ میلیون و صادرات آن از ۵/۵ میلیون بشکه به ۴/۲ میلیون بشکه در روز کاهش می‌یابد و متقابلاً میزان مصرف داخلی با افزایش بیش از سه برابری مواجه و بتدریج از نیم میلیون بشکه به ۶/۱ میلیون بشکه در روز می‌رسد.

در آن ایام؛ فشارها در حدی بود که به رغم تلاشهای فراوانی که برای رفع این مشکل انجام پذیرفت، در سال ۱۳۶۵ از تنها منبع درآمد کشور یعنی نفت، فقط ۶ میلیارد دلار عاید کشور شد و با رشد تدریجی بهای نفت، این مقدار در سال ۱۳۸۶ به۷۰ میلیارد دلار افزایش یافت و مجدداً پس از تحریمهای اخیر با کاهش شدید تا حد ۵۷ میلیارد دلار مواجه شد که بخش عمده آن در بانکهای خارجی بلوکه شده است.

به این ترتیب در مقطعی از تاریخ انقلاب، سطح درآمد سرانه حاصل از فروش نفت که قبل از آن ۷۰۰ دلار بود، به ۱۲۰ دلار رسید و این در حالی است که ارزش جهانی هر دلار که در آخرین سال ماقبلِ انقلاب برابر ۳۰۰ ین ژاپن بود، پس از انقلاب به علت آشفتگی وضعیت اقتصادی جهان، به‌تدریج تا حد ۱۰۰ ین کاهش یافت، یعنی علاوه بر بحران‌های تحمیلی به کشور و کاهش تولید و صادرات نفت، ارزش واحد پول پایه در مبادلات نفتی نیز بشدت تنزل یافته و کسری درآمد کشور مضاعف گردید.

این وضعیت در حالی شکل گرفته بود که اولاً درآمد ارزی کشور تا حدود یک پانزدهم کاهش حقیقی داشته، یعنی اگر در سال ۱۳۸۶ مبلغ ۷۰۰ میلیارد دلار درآمد ارزی داشتیم، با ۲۴ میلیارد دلار دریافتی در رژیم گذشته برابر بوده و این در شرایطی ‌است که در آن سال تنها ۷۰ میلیارد دلار از محل صادرات نفت درآمد کسب کرده‌ایم[۵] و ثانیاً هزینه مقابله با صدها توطئه خُرد و کلان مانند؛ جنگ، به ایران تحمیل شده بود و ثالثاً جمعیت در حال افزایش کشور که از ۳۵ میلیون نفر قبل از انقلاب به بیش از ۷۵ میلیون نفر بالغ گردیده بود، اینک به منابع و امکانات جدید نیاز داشت و رابعاً همگام با ارتقاء سطح آگاهی مردم و رشد تکنولوژی و گسترش دستاوردهای انقلاب، دامنه توقعات و تنوع انتظارات جامعه نیز بشدت افزایش یافت.

طبیعی است بروز این وضعیت، موانع و مشکلات زیادی را در مسیر دستیابی به اهداف انقلاب اسلامی ایجاد و فرصتهای فراوانی را در جهت رشد و پیشرفت جامعه از مسئولین کشور سلب نمود، رهبر معظم انقلاب (دامه برکاته) در این رابطه در سخنرانی‌های مختلف از جمله؛ در بخشی از خطبه‌های نماز جمعه تهران در تاریخ ۱۴/۱۱/۹۰، ضمن تاکید و یادآوری توطئه‌ها و خباثتهای دشمنان انقلاب و با اشاره به برخی فرصت‌طلبی‌ها و کم‌کاری‌های رخ داده در نظام اداری و اجتماعی کشور، در مورد دستاوردهای کسب شده می‌فرمایند:

«همه این پیشرفت‌های علمی و اجتماعی و فنی در شرایط تحریم اتفاق افتاده است؛ این خیلی مهم است. دروازه‌های علم را، دروازه‌های فناوری را بر روی ما بستند، راهها را مسدود کردند، محصولات مورد نیاز ما را به ما نفروختند و ما اینجور پیشرفت کردیم»[۶]

بیان این نکته نیز خالی از لطف نیست که بر خلاف تصور عوام، علیرغم تمام مشکلات مورد اشاره و فراز و فرودهای فراوان بخش اقتصادی، در نهایت وضعیت اقتصادی کشور پس از انقلاب از رشد متوازن و پرشتابی برخوردار بوده و با اینکه به علت پیشرفت تکنولوژی‌های نوین، نیازها و خواسته های زندگی مردم متحول و دچار تعدد و تنوع قراوان شده است، اما طی این مدت، قدرت خرید مردم به طور نسبی افزایش یافته است، به طوریکه در قیاس با حقوق دریافتی یک کارمند دیپلمه دولت که در سال ۵۶ بین۷۰۰ تا ۱۰۰۰ تومان بود، هم‌اکنون این مقدار به حدود ۱ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان رسیده است.

با توجه به توضیحات فوق؛ از آنجا که در نظام جمهوری اسلامی ایران، معنویت و ارزشهای اخلاقی و اسلامی، اصلی‌ترین عامل کسب موفقیت شناخته می‌شوند، لذا ابتدا به بیان دستاوردهای انقلاب اسلامی در این حوزه می‌پردازیم و سپس موفقیت‌های کسب شده در سایر عرصه‌ها را مورد بررسی قرار خواهیم داد.[۷]

دستاوردهای معنوی و فرهنگی:

بصیرت افزایی و ارتقاء معنویت در کشور یکه از بزرگترین و مهمترین دستاوردهای انقلاب اسلامی به شمار می‌رود، این موضوع از آن جهت حائز اهمیت است که پس از انقلاب اسلامی، همگام با رشد کمی و کیفی هیئت‌های مذهبی، برای اولین بار واژه‌هایی مانند؛ ایمان، تقوا، وحدت، ایثار و شهادت و موضوعاتی مانند؛ حج دانش‌آموزی و دانشجویی یا مراسم اعتکاف و امثال آن در جامعه مورد توجه جدی آحاد مردم به‌ویژه جوانان قرار گرفت، به عنوان مثال؛ افزایش تعداد جوانان معتکف[۸] از۶۰ هزار نفر در سال ۱۳۸۶ به۷۵۰ هزار نفر در سال۱۳۹۱، نمونه بارزی از تحول معنوی در جامعه به‌شمار می‌رود و این مورد نمونه‌ای است که قبلاً هرگز در کشور مصداق نداشته است.

بررسی تنوع و حجم انتشارات در موضوعات مختلف، توسعه و افزایش شبکه های تلویزیونی و رادیویی جمهوری اسلامی در داخل کشور و آنسوی مرزها، احداث و توسعه فرهنگسراها و مراکز فرهنگی و هنری، برگزاری دهها و بلکه صدها نمایشگاه داخلی و بین المللی کتاب، افزایش میزان مطالعه در بین مردم، افزایش کمی و کیفی آثار نمایشی بویژه در بخش فیلم و کسب موفقیتهای جهانی در این زمینه و مهمتر از همه، ارتقاء بینش و آگاهی‌های عمومی و اجتماعی در سطح جامعه، از مهمترین گام‌های فرهنگی جمهوری اسلامی به شمار می روند.

دستاوردهای سیاسی:

رهایی از سلطه نظام استکباری و استقرار نظام جمهوری اسلامی و استقلال کشور؛ اولین دستاورد سیاسی مبتنی بر اراده مردم، پس از سقوط و حذف رژیم ستم شاهی و نقطه آغازین مشارکت جامعه در اداره امور حکومتی و در واقع اولین گام از مراحل ایجاد نظام مردم سالاری دینی محسوب می‌شود و این دستاورد با احیای روحیه خودباوری در میان توده‎های مردمی و توجه جدی به حقوق سیاسی و اجتماعی زنان و احیاء شأن و منزلت معنوی جامعه، استحکام بیشتری یافت.

ارتقاء و رشد سطح آگاهی و بالندگی سیاسی مردم و مشارکت در حوزه ‎های گوناگون سیاسی و برگزاری بیش از ۳۵ انتخابات در۶ موضوع مختلف از جمله؛ انتخابات تعیین نوع نظام حکومتی، انتخابات قانون اساسی، انتخابات مجلس خبرگان، انتخابات ریاست جمهوری، انتخابات مجلس شورای اسلامی و انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا، بیانگر اوج مشارکت مردم در اداره امور حکومتی و دستاورد استثنایی دیگری است که کمتر کشوری از آن برخوردار است.

اگرچه فعالیت‌های بیش از حد و افراط گونه سیاسی، معمولاً همراه با شبه بوده و در ردیف توطئه بیگانگان می‌گنجد، اما در عین حال توسعه مطبوعات و افزایش روزنامه‌ها در ایران از تعداد انگشت شمار موجود در قبل از انقلاب، به بیش از ۲۶۳۵ نشریه و افزایش احزاب از یکی دو حزب قبل از انقلاب به حدود۲۵۰ حزب و گروه سیاسی، موضوع دیگری است که در کنار ۱۷هزار سازمان مردم نهاد(NGO) هرگز در کشور سابقه نداشته است و بیانگر گستردگی دامنه آزادی‌های سیاسی در ایران معاصر است.

با ظهور انقلاب اسلامی نه تنها روح تازه‌ای در کالبد اسلام و شیعه دمیده شد، بلکه تمام ادیان الهی جان تازه‌ای گرفتند و امیدها برای احیاء مجدد معنویات در جهان قوت گرفت، بنابراین عزت یافتن اسلام و سایر ادیان آسمانی در دنیای تاریک بردگی نوین که انسانها به‌تدریج به اسارت سرمایه‌داران درآمده بودند، دستاورد سیاسی و معنوی دیگری است که در حوزه سیاست خارجی باید مورد توجه قرار گیرد.

علاوه برآن؛ اثبات اصل «نه شرقی، نه غربی» به عنوان یک اصل عملی و ممکن و احیای اسلام سیاسی به عنوان یک مدل قابل اتّکا در جهان معاصر و به موازات آن، ارتقای سطح امید و آگاهی سیاسی در ملل جهان و جهان اسلام، تحوّل در نظام بین‎الملل (بر هم زدن موازنه‎ قدرت به نفع مستضعفین جهان)، تأثیر بر نهضت‌های مردمی جهان و کمک به بیداری اسلامی و همچنین به چالش کشیدن سلطه آمریکا در عرصه بین‌المللی و افزایش نفوذ و اقتدار جهانی و منطقه‎ای ایران، نیز ستودنی است.

در این رابطه؛ جیمز ریچارد کارشناس روابط بین الملل در مصاحبه با خبرگزاری فارس چنین اظهار می‌کند: «ایران قدرت اول منطقه و بازیگر بسیار فعال و تاثیرگذار در سطح جهان است و قدرت و نفوذی که ایران در کشورهای منطقه دارد، آمریکا ندارد، که این نشان از دیپلماسی فعال ایران در بیش از ۳۰ سال گذشته بوده است»

دستاوردهای علمی:

یکی از افتخارات غرور آفرین جمهوری اسلامی ایران، رشد روز افزون و حضور فعال کشور در عرصه‌های علمی است، پیشرفت در این زمینه بقدری با سرعت انجام شده است که تا سال ۱۳۹۱ بیش از ۲۶۱۹۶ اختراع[۱۰] در کشور ثبت شده است، همچنین پژوهشگران ایرانی از نظر پژوهشی با ثبت ۸۵۱۳ مقاله علمی، در ردیف شانزدهم تولید علم و در زمره دانشمندان و پژوهشگران ممتاز جهان قرار گرفته اند.

دستیابی به فن آوری و دانش کامل چرخه سوخت هسته‌ای و قرار گرفتن در ردیف پنج کشور برتر جهان در این زمینه و همچنین ورود موفقیت آمیز و همزمان با سایر کشورهای پیشرفته به عرصه علوم جدید مانند: نانو تکنولوژی که رتبه هفتم جهانی را به خود اختصاص داده و سایر علوم جدید از جمله؛ لیزر، میکرو الکترونیک، ورود به علم ساخت روبات و کسب موفقیتهای جهانی در مسابقات روبوتیک، توسعه سخت‌افزاری و ساخت ابر رایانه، توسعه نرم افزاری و بهره برداری گسترده از علوم رایانه‌ای در کشور و کسب ۳۶۲ مدال در المپیادهای مختلف علمی جهان، بخش دیگری از دستاوردهای انقلاب اسلامی است، که در کشور سابقه قبلی نداشته است.

افزایش بی‌سابقه ظرفیت دانشگاه‌ها از ۱۵ واحد دولتی به ۶۱۵ واحد (۱۱۵واحد دولتی ۵۰۰ واحد غیر دولتی) و افزایش تعداد دانشجویان از حدود ۱۷۵ هزار در قبل از انقلاب به بیش از ۴ میلیون۲۰۰ هزار دانشجو[۱۱] در بعد از انقلاب اسلامی، افزایش تعداد مدارس از ۴۷ هزار به ۱۹۴ هزار واحد برای پاسخگویی به رشد دویست درصدی دانش آموزان و مقابله با بیسوادی و ارتقاء سطح سواد از ۳۵% با سواد ابتدای انقلاب به ۸۸% در حال حاضر و کسب جوایز بین‌المللی در این زمینه، از مهمترین مصادیق پیشرفت و توسعه یافتگی در مسیر نهضت نرم‌افزاری به‌شمار می‌رود.

دستاوردهای بخش سلامت:

افزایش تعداد پزشکان از ۱۵ هزار نفر به بیش از ۱۱۱۰۰۰ نفر و رفع کامل نیاز کشور به جذب پزشک خارجی و همچنین تغییر و تبدیل کشور به قطب منطقه‌ای توریسم سلامت و پذیرش و درمان بیماران خارجی در انواع بیماری‌ها و همچنین دستیابی به دانش کشت سلولهای بنیادین، قرار گرفتن در ردیف کشورهای برتر پیوند کلیه و درمان بیماری‌های چشمی، کسب تجارب ارزشمند برای مقابله با انواع عوارض و بیماریهای ناشی از عوامل شیمیائی، بخشی از مهمترین دستاوردهای نوین بخش پزشکی کشور است.

کسب رتبه نخست تولید دارو در سطح خاور میانه، تولید ۹۷% از داروهای مورد نیاز و و صادرات دارو از جمله داروهای بیوتکنولوژی، خود کفایی در ساخت انواع واکسن، ریشه‌کنی فلج اطفال و سایر بیماریهای فراگیر، پوشش واکسیناسیون از۳۰% به ۱۰۰%، افرایش تعداد بیمارستانها و مراکز درمانی، توسعه بهداشتی کشور و موفقیت در اولویت به پیشگیری بر درمان و در نهایت افزایش امید به زندگی از ۵۷ سال به ۷۴ سال و کاهش مرگ و میر کودکان زیر یک سال سال از بیش ۱۲% در سال ۵۷ به کمتر از ۵/۱% و کاهش مرگ و میر مادران از ۵۴/۲% به ۲۴/۰% در بعد از انقلاب، از دیگر دستاوردهای علمی در شاخه پزشکی محسوب می‌شود که می‌توان از آن به‌عنوان انقلاب پزشکی نام برد.

دستاوردهای صنعتی:

رشد صنعت در کشور به قدری سریع و پرشتاب بود که علاوه بر احداث شهرک‌های صنعتی متعدد در حاشیه شهرهای کشور، ساخت مجموعه‌ها تولیدی در روستاهای نیز به یک برنامه مستمر تبدیل شده است، علاوه بر افزایش تعداد کارخانجات باید به محصولات متنوعی که در این مجموعه‌ها تولید و در بسیاری از موارد به خارج از کشور صادر می شود هم اشاره نمود .

ساخت هواپیما و بالگرد سبک و نیمه سنگین(شخصی و عمومی) و همچنین ساخت کشتی و تولید انواع قایق که برای اولین بار در تاریخ کشور رخ داده است، افزایش قابل توجه تولید فولاد از نیم میلیون تن قبل از انقلاب به ۳۸ میلیون تن در سال و کسب رتبه ۱۴ جهانی، افزایش تولید سیمان از ۳/۶ میلیون تن به حدود ۸۰ میلیون تن، افزایش تولیدات معدنی از ۲۰ میلیون تن به ۲۲۰ میلیون تن، افزایش و توسعه تولید و صادرات خودرو با انواع خودروهای سبک و سنگین، افزایش و توسعه انواع کارخانجات لوازم خانگی و صنعتی و دهها مورد مشابه، از دیگر افتخارات صنعتی کشور به شمار می روند.

افزایش و توسعه پالایشگاهها و مراکز پتروشیمی و ساخت بیش از ۴۰ کارخانه بزرگ نفت و گاز و پتروشیمی در سه دهه گذشته، بخش دیگری از اقدامات زیر بنایی انقلاب اسلامی است که در مجموع باعث شده تا میزان خودکفایی کشور در صنعت نفت از ۴% به ۸۰% ارتقاء یافته و تولیدات پتروشیمی نیز از۴ میلیون تن در سال ۵۷ به ۳۸ میلیون تن در بعد از انقلاب برسد.

علاوه بر این؛ ساخت انواع نیروگاههای بادی، گازی، فسیلی و ساخت اولین نیروگاه هسته‌ای در بوشهر و اولین نیروگاه انرژی‌های زیرزمینی در اردبیل و قرار گرفتن جمهوری اسلامی ایران در ردیف چهارمین کشور سازنده سد و ارائه انواع خدمات فنی، عمرانی و تخصصی در زمینه‌های مختلف به سایر کشورها نیز، برگ زرین دیگری از کتاب پر افتخار انقلاب اسلامی است. در مجموع این رویکرد مبارک باعث شده تا نسبت حجم صادرات نفتی به غیر نفتی از ۲% قبل از انقلاب اسلامی، به بیش از ۴۵% در شرایط فعلی رسیده و توازن نسبی برای صادرات سایر اقلام ایجاد شود.

دستاوردهای بخش نظامی:

ساخت انواع سلاحها و تجهیزات نظامی از جمله: ساخت انواع هواپیما و جتهای جنگنده مافوق صوت رادارگریز (مانند؛ صاعقه و آذرخش)، آموزشی (مانند؛ پرستو، درنا، سیمرغ، شفق، تندر)، خودکفایی در تولید و ساخت انواع هواپیماهای بدون سرنشین مدرن، ساخت انواع بالگرد(مانند، بالگردهای شاهد، شباویز ۲۰۷۵ و۲۰۶۱ و بالگرد ضد تانک ۲۰۹۱) و تعمیر انواع هواپیما و بالگرد با کسب رتبه پنجم جهانی بخشی از دستاوردهای صنعت هوایی است.

پیشرفت ایران در زمینه ساخت و تولید انواع موشکهای بالستیک، دور برد زمین به زمین، زمین به هوا و انواع موشکهای دریایی (مانند: موشک ماهواره بر سفیر، شهاب، سجیل، موشک کروز) بقدری شگفت انگیز بوده، ایران را در ردیف معدود کشورهای دارنده تکنولوژی ساخت موشکهای فوق دقیق سطح به سطح قرار داده است، همچنین ساخت انواع رادار با بُرد بیش از یک هزار کیلومتر و پرتاب چندین ماهواره با سرنشین و بدون سرنشین به فضا از جمله مواردی هستند که کسب رتبه هفتم جهان در سامانه کامل پرتاب ماهواره و رتبه دوازدهم جهان در طراحی و ساخت ماهواره را برای یازدهمین عضو باشگاه فضایی جهان یعنی ایران به ارمغان آورده است.

ساخت زیر دریایی، ساخت و تعمیر انواع ناو و ناوچه ساخت هاور گرافت(قایقهای دوزیست) ساخت انواع قایقهای تندرو و قایق پرنده، ساخت و تعمیر انواع زره پوش و تانک و خودکفایی در ساخت انواع تجهیزات و سلاحهای سبک، نیمه سنگین و سنگین مانند: انواع خمپاره انداز و توپهای مدرن، انواع سامانه‌ها و سلاحهای پدافند ضد هوایی و مهمات سبک و سنگین و توسعه صنایع مخابراتی و ساخت انواع بی سیم و تقویت و توسعه صنایع اپتیک و ساخت انواع دوربینهای معمولی و دید در شب و صدور برخی از این محصولات به ۳۲ کشور جهان از دیگر دستاوردهای صنایع نظامی محسوب می شوند.

مجموع دستاوردهای نظامی از جمله مواردی هستند که قبل از انقلاب اسلامی، تولید آنها در کشور سابقه‌ نداشته و مهمتر اینکه بخش قابل توجهی از آنها، صرفاً در انحصار تعداد معدودی از کشورها پیشرفته جهان قرار داشته است.

دستاوردهای مربوط به زیر ساختهای شهری:

قبلاً نیز اشاره شد که بسیاری از پیشرفتهای کشور، مرهون تلاش دولت و ملت سرافراز ایران اسلامی در سالهای پس از انقلاب است، به‌طوری‌که پیشرفت‌های مربوط به قبل از انقلاب اسلامی چه از نظرتنوع موضوع و چه از نظر وسعت و گستره عمل، بحدی ناچیز بوده که در قیاس با وضعیت فعلی کشور و حتی بسیاری از کشورهای همطراز منطقه و جهان، قابل بحث و بررسی نیست.

ایجاد و توسعه شبکه گاز شهری از مهمترین این مصادیق است که فراگیر شدن آن تنها در سایه الطاف الهی در نظام مقدس جمهوری محقق شد، به‌طوری‌که هم‌اکنون سهم ۱ درصدی گاز در سبد انرژی کشور، به حدود ۸۰% رسیده و از مجموعه دو شهر برخودار از شبکه گاز شهری با تعداد ۵۰ هزار انشعاب در قبل از انقلاب اسلامی، در حال حاضر حدود ۷۵۰ شهر با ۵/۱۳ میلیون انشعاب از نعمت گاز برخوردارند و برای اولین بار بیش از ۱۰ هزار روستاها از این نعمت الهی بهره می‌برند.

افزایش راه‌های اصلی و فرعی کشور از ۳۶ هزار کیلومتر به بیش از ۲۰۰ هزار کیلومتر، توسعه راه آهن از ۴ هزار کیلومتر به نزدیک ۲۰ هزار کیلومتر و ساخت اولین مترو کشور در تهران و توسعه و تعمیم آن به سایر شهرهای بزرگ، افزایش فرودگاهها از ۲۲ فرودگاه به حدود ۱۰۰ فرودگاه، افزایش تعداد بنادر و ارتقاء ظرفیت آنها از ۱۰ میلیون تن به بیش از ۱۲۵ میلیون تن، ساخت و توسعه پایانه های مسافری و باربری در اکثر شهرها، توسعه ناوگان دریایی از ۲۲۱۷ تن ظرفیت در سال ۵۷ به ۱۷۸۷۶ تن در سال ۸۱ و در اختیار داشتن بزرگترین ناوگان دریایی منطقه دستاوردهای دیگری است که در عرصه حمل و نقل رخ داده است.

علاوه بر این؛ افزایش تعداد سدهای مخزنی کشور از ۱۳ سد به حدود ۵۰۰ سد، دستاورد فوق‌‍‌العاده بزرگ دیگری است که باید از آن به عنوان انقلاب در عرصه آب کشور نام برد، البته در کنار این اقدامات، گسترش سایر زیرساختها مانند؛ افزایش ظرفیت ورزشگاهها از ۱۶۹ هزار نفر روز به بیش از ۶/۱ میلیون نفر روز را نیز نباید فراموش کرد.

دستاوردهای بخش عمومی و اجتماعی:

راه اندازی تلفنهای همراه در کشور با بیش از ۵۴ میلیون مشترک و ایجاد حدود ۶۰ هزار کیلومتر شبکه فیبر نوری و ارتباط با تعداد زیادی از کشورهای جهان، توسعه شبکه مخابراتی در اقصی نقاط شهری و روستایی کشور و افزایش تعداد مشترکین تلفنی ثابت (خطوط تلفنی مشغول به کار) از۸۵۰ هزار اشتراک در قبل از انقلاب به حدود ۲۷۴۷۸۰۰۰ اشتراک درحال حاضر و تعداد روستاهای برخوردار از شبکه مخابراتی از ۳۱۲ روستا به بیش از ۵۳۰۰۰ روستا و دفاتر خدمات الکترونیک به ۱۰۰۰ روستا که برای اولین بار ایجاد شده، دستاوردهایی است که به بخش فناوری ارتباطات اختصاص دارد[۱۲].

در صنعت برق نه تنها کشور به خودکفایی۱۰۰% رسیده، بلکه با گسترش نیروگاهها و افزایش تعداد تولید از ۱۷ میلیارد کیلو وات ساعت برق، به بیش از ۲۰۰ میلیارد کیلو وات ساعت برق در سال، به یک صادرکننده نیز تبدیل شده است.

گستردگی قابل توجه شبکه‌های ‌انتقال نیرو و افزایش تعداد مشترکین از ۳۳۹۹۰۰۰ مورد در ابتدای انقلاب به حدود ۲۶ میلیون مشترک و برخورداری حدود ۵۳۵۹۸ روستا یعنی ۹۹% روستاهای کشور از نعمت برق، توفیق دیگری است که در این بخش کسب شده است. لازم به یادآوریست که؛ در حال حاضر تعداد روستاهای دارای برق از ۴۳۶۷ روستا به بیش از ۵۸۰۰۰ روستا رسیده است.[۱۳]

همچنین توسعه شبکه‌های توزیع آب آشامیدنی با افزایش انشعابات از۷/۳ میلیون رشته (مشترک) در اوایل انقلاب به ۱۱۹۰۸۶۵۸ مشترک و تعداد شهرهای برخوردار از شبکه آب بهداشتی از۴۵شهر به بیش از ۱۰۰۰ شهر و از چند صد روستا به حدود ۳۳۲۹۷ روستا در حال حاضر، از مهمترین دستاوردهای خدماتی نظام اسلامی محسوب می شود، به‌طوری‌که بیش از ۶۳ میلیون نفر جمعیت کشور از موهبت استفاده از شبکه لو‌له کشی آب آشامیدنی بهداشی برخوردار شده‌اند و شبکه فاضلاب نیز بیش از ۲۶۳ شهر با ۲۱ میلیون نفر جمعیت یعنی حدود ۴۸۶۳۶۰۰۰ مشترک(رشته) را تحت پوشش خود قرار داده اشت، این در حالی‌است‌که تعداد شهر‌های برخوردار از سیستم فاضلاب در قبل از انقلاب حدود ۱۵ شهر با ۲۸۰۰ مشترک بوده است. علاوه بر این باید به افزایش چندین برابری زمینهای زیر کشت ناشی از توسعه سدهای ساخته شده و تقویت سیستم آبخیز داری نیز اشاره کرد[۱۴].

افزایش مستمری بگیران تأمین اجتماعی از ۸۹ هزار نفر به به حدود ۴ میلیون نفر و بیمه خدمات درمانی از ۱۰% به بیش از ۹۵%، اجرای طرح هدفمندی یارانه‌ها، اجرای طرح مسکن مهر، توسعه صنعت توریسم، ایجاد و توسعه تعاونیها، برگزاری انواع نمایشگاه‌های بین‌المللی و فراهم نمودن زمینه‌های ارتفاء سطح کیفیت زندگی مردم از دیگر دستاوردهای قابل توجه نظام مقدس جمهوری اسلامی در عرصه اجتماعی و خدماتی است.

دستاوردهای اقتصادی:

بخش اقتصادی اگرچه بعد از انقلاب بواسطه عداوت‌ورزی دشمنان، با فراز و فرودهای فراوان مواجه گشته، اما در نهایت با افزایش رشد تولید ناخالص ملی کشور، از ارتقاء کمی و کیفی قابل توجهی برخوردار بوده است، به‌گونه‌ای‌که پس از فراغت از جنگ تحمیلی و به دنبال حذف یا کاهش هزبنه‌های مربوط به آن، نظام اقتصادی کشور از رشد اقتصادی ۵۶/۵ درصدی در سال ۷۲ به رشد ۰۳/۸ در سال ۸۲ دست یافت و منجر به افزایش قابل توجه ذخیره ارزی در کشور گردید.

همچنین درآمد سرانه به قیمت ثابت نیز از ۷/۴ میلیون ریال در سال ۷۲ به ۵/۶ میلیون ریال در سال ۸۲ رسید و پس از آن نیز این روند شتاب بیشتری به خود گرفت و به این ترتیب در ردیف۲۰ کشور برتر جهان قرار گرفت.

ایجاد و توسعه بازارهای بورس و مناطق آزاد تجاری و افزایش صادرات غیر نفتی اعم از سنتی، کشاورزی، صنعتی و معدنی که در سال ۸۱ به‌ترتیب چهار میلیارد و ۶۰۸ میلیون دلار، یک میلیارد و ۷۳۶ میلیون دلار، دو میلیارد و ۲۱۲ میلیون دلار و ۶۶۱ میلیون دلار بوده، مؤید رشد مناسب در این زمینه می‌باشد.

وزارت بازرگانی این میزان را در مقایسه با سال ۵۷ بترتیب ۵/۷ و ۷/۳ و ۵/۱۲ و ۶۰ برابر افزایش اعلام کرده است که البته باید به این میزان رشد قابل توجه سالهای اخیر و همچنین صادرات برق و گاز را نیز اضافه نمود، به این ترتیب میانگین رشد سالانه ارزش صادرات کالاهای غیر نفتی در سالهای ۵۵ تا ۸۱ ده برابر میانگین رشد سالانه ارزش واردات کالا به کشور اعلام شده است و این میزان با برابری نسبی حجم صادرات نفتی و غیر نفتی به یکدیگر در چند سال اخیر به چنین برابر افزایش یافت. همچنین در این رابطه باید به افزایش میزان درخواست سرمایه گذاری خارجی که در یک دهه اخیر به چند برابر رسید و حاکی از شرایط خوب اقتصادی و امنیت سرمایه گذاری در کشور است نیز اشاره نمود.

بنابراین با مجموعه اقدامات زیربنایی انجام شده طی سالهای انقلاب درآمد سرانه کشور فقط طی ده سال مذکور ده برابر شد، اما متأسفانه این روند با تحمیل فشارهای اقتصادی و سیاسی و تحریمهای گسترده دولتهای غربی در سالهای اخیر و عمدتاً در سایه رفتار اقتصادی ناجوانمردانه افراد فرصت طلب، تا حدود زیادی سرعت خود را از دست داد.

دستاوردهای کشاورزی:

ایران تا سال ۱۳۴۱ از نظر مواد غذای کاملاً خودکفا و حتی صادر کننده گندم بود، اما متأسفانه اجرای طرح آمریکایی اصلاحات ارضی که با هدف نابودی کشاورزی ایران اجرا شد، سرانجام کشور ما به وارد کننده مواد غذایی از جمله؛ محصول استراتژیک گندم تبدیل گردید، به همین دلیل توسعه کشاورزی پیوسته یکی از دغدغه‌های اصلی مسئولین جمهوری اسلامی بوده و حضرت امام (ره) و پس از آن مقام معظم رهبری(دامه برکاته) همواره این نکته را از مهمترین محورهای توسعه کشور بیان می کردند.

به همین دلیل این موضوع نیز از نظر مسئولین برنامه ریزی کشور دور نمانده و اگر چه تا رسیدن به وضعیت مطلوب فاصله زیادی وجود دارد، اما توسعه در این زمینه در حدی بوده که در سال ۱۳۸۶ تولیدات کشاورزی از ۲۰ میلیون تن در سال به بیش از ۱۰۰ میلیون تن[۱۵] و تولید مواد پروتئینی از ۳/۳ میلیون تن به بیش از ۱۲ میلیون تن رسید و پس از آن نیز افزایش چشم‌گیری داشته است.

در حدی‌که کشور پس از ۴۰ سال، مجدداً‌ در سال ۱۳۸۳ با تولید ۱۵ میلیون تن گندم به خودکفایی در این محصول استراتژیک[۱۶] رسید و در نتیجه این وضعیت، فرصت صدور گندم در سال ۱۳۸۶ را ممکن ساخت، البته هم‌اینک این شرایط برای خودکفایی در مورد سایر محصولات کشاورزی مانند؛ برنج و فرآورده گوشتی و دامی مانند؛ انواع گوشت سفید و گوشت قرمز نیز فرآهم شده است.

افزایش سطح زمینهای زیر پوشش آبیاری از طریق احداث سدهای مختلف و توسعه سیستم آبیاری مکانیزه (قطره ای و بارانی)، زهکشی کانالهای آبیاری، مکانیزه نمودن کشاورزی، توسعه کشت نیشکر و دانه‌های روغنی در جهت نیل به خود کفایی کامل و افزایش قابل توجه سیلوهای نگهداری گندم نیز از مواردی است که دربخش کشاورزی به پیشرفتهای قابل توجهی دست یافته اند و به همین دلیل جمهوری اسلامی برای اولین بار موفق به کسب نشان ملی و منطقه ای سازمان بهره وری آسیا شده است.

در پایان، با جرآت می توان اظهار نمود که شناخت و آگاهی دشمنان از توانمندی ها و ظرفیتهای ایران و ایرانی برای دستیابی به جایگاه برتر و کسب همین موفقیت ها بوده و هست که نگرانی او را در پی‌داشته است و ریشه تمام عداوتهای بیگانگان را باید در این نکته یعنی انسجام مردم برای الگوسازی و رشد و پیشرفت همه جانبه کشور جستجو نمود و لذا هرگز نباید اجازه بدهیم که تبلیغات رسانه ای از جمله ماهواره ها و لفاظی‌های عوام فریبانه کسانی که با هزارن شگرد مانند؛ تحمیل جنگ، تحریم، ترور و دهها روش ناجوانمردانه دیگر و با استفاده از تمام ابزار و امکانات نوین فرهنگی، اجتماعی، سیاسی، اقتصادی و حتی امنیتی و نظامی تلاش دارند، تا منافع مردم و کشور بزرگ ایران را هدف قرار دهند، ما را فریب داده و از مسیر خود منحرف سازد.

و کلام آخر اینکه تداوم این همه نیز، همچون گذشته تنها و تنها در گرو همدلی، مشارکت عمومی و حضور فعال آحاد مردم در تمامی عرصه های سازندگی و توسعه کشور و خنثی سازی توطئه دشمنان میسر خواهد بود، دشمنانی که تمام تلاش خود را معطوف مقابله با این حرکت تأثیرگذار نموده‌اند.

پیشرفت های علمی

“پیشرفت های علمی ایران در طول ۳۷ سال عمر انقلاب اسلامی  در۳۰ سالی که از انقلاب اسلامی می گذرد، کشور در زمینه شاخص های علمی در رتبه های قابل توجه جهانی قرار گرفته و از لحاظ نیروی انسانی متخصص و ظرفیت های بالقوه و بالفعل علمی نیز به پیشرفت های دور از انتظاری دست یافته است.

علم و پژوهش از دیرباز در کشور ما جایگاه عمیقی داشته است. اما متاسفانه در طی سالیان گذشته به دلیل هجمه استعمار، علمای کشور ما نتوانستند فضای لازم را برای رشد پیدا کنند وحتی اگر حرکتی را انجام می دادند با بن بست ها و ورود ممنوع ها مواجه می شدند اما با انقلاب اسلامی این بن بست ها شکست و زمینه لازم برای حرکت جوانان کشور ایجاد شد به طوری که در حال حاضر کشور در حال بازگشت به جایگاه علمی خوب گذشته است.

توجه ویژه به علم و پیشرفت های محسوس در این حوزه در شرایطی در کشور ایجاد شده است که فاصله علمی و فناوری های نوین جهان پیشرفته و کشورهای در حال توسعه و جهان سوم، روز به روز عمیق تر می شود.

این روند سبب شده است که اگر در قرن بیستم سخن از جهان پیشرفته و جهان در حال توسعه بود، امروز این مفهوم در قالب جهان فوق پیشرفته و برخوردار از علوم HIGH TECH نمود یافته و به عنوان یک واقعیت در جهان، خود نمایی می کند.

تلاش برای رفع فاصله بین پیشرفت های علمی جهان سوم و کشورهای توسعه یافته، موضوعی است که رهبر معظم انقلاب اسلامی همواره بر آن تاکید کرده اند. حقیقت این است که با اراده و تلاش و خودباوری می توان انحصارهای علمی و فناوری را در هم شکست و در این تلاش به موفقیت های چشمگیر نیز دست یافت.

در۳۰ سالی که از انقلاب اسلامی می گذرد، کشور در زمینه شاخص های علمی در رتبه های قابل توجه جهانی قرار گرفته و از لحاظ نیروی انسانی متخصص و ظرفیت های بالقوه و بالفعل علمی نیز به پیشرفت های دور از انتظاری دست یافته، پیشرفت های حاصل شده را می توان حاصل دو موج آموزش و پژوهش دانست که مرهون پیروزی انقلاب اسلامی و تلاش برای جبران کاستی های پیش از انقلاب بوده است.

پس از پیروزی انقلاب به علت عقب ماندگی های شدیدی در بخش های مختلف از جمله آموزش عالی، با کمبود شدید نیروی انسانی تحصیلکرده و متخصص مواجه بودیم به طوری که حتی تا شش، هفت سال پس از پیروزی انقلاب اسلامی به لحاظ کمبود شدیدی که در زمینه نیروی پزشکی وجود داشت هنوز در شهرهای متوسط کشور نیز پزشکان خارجی از بعضی کشورهای جهان سوم مشغول کار بودند.

خوشبختانه در نیمه های دهه ۶۰ بود که برنامه ریزی های صورت گرفته در ستاد انقلاب فرهنگی به تدریج به مرحله اجرا در آمد و کمبود شدید نیروی انسانی تقریبا در عرض یک دهه به نحو محسوسی برطرف شد و به وضعیتی رسیدیم که تقریبا در تمامی رشته ها توانستیم نیروی انسانی مورد نیاز را تامین کنیم و امروز با چیزی حدود سه میلیون و ۳۰۰ هزار دانشجو در رشته های مختلف در همه کشور و در مقاطع مختلف تحصیلی مواجهیم و این موج اولی بود که انقلاب موفق شد آن را به راه بیاندازد و از ثمرات آن بهره مند شود.

اما موج دوم که موج پژوهش بود تقریبا از اواسط دهه ۷۰ با چرخش بیش از پیش آموزش عالی به سمت دوره های تحصیلات تکمیلی آغاز شد. با ایجاد و توسعه دوره های تحصیلات تکمیلی، پژوهش کشور جان گرفت و موسسات پژوهشی به تدریج در کشور تاسیس شدند به نحوی که امروز تولید علم در ایران از رشد فوق العاده ای در مقایسه با تمام کشورهای دنیا برخوردار است بنابراین تربیت نیروی انسانی و پرداختن به پژوهش و تولید علم دو موجی بوده که به طور موفق در کشور به راه افتاد و ما امروز با دستاوردهای این دو موج و البته با مشکلات و کمبودهایی مواجهیم.

بطور کلی مقایسه حرکت کشور با گذشته نشان می دهد که وضعیت امیدبخش و رضایتبخش است. کمااین که شاید در آن سال ها گمان نمی رفت که کمبود نیروی متخصص کاملا مرتفع شود تا تولید علم به این شکل و با این رشد و شتاب در کشور به راه بیافتد اما اینها همه محقق شده است.

در این میان نباید فراموش کرد که کشورهای دیگر هم هدف های بسیار بلندپروازانه ای را برای خودشان تنظیم کرده اند و بعضا با مشکلات کمتری نسبت به جمهوری اسلامی ایران مواجه بوده اند، جنگی بر آنها تحمیل نشده و منابع آنها محصور نشده شد بنابراین شاید از جهاتی آمادگی بهتری را هم برای حرکت سریع داشته باشند اما نکته اساسی این است که امکانات بالقوه کشور ما تقریبا استثنایی است، یعنی نیروی اصلی و آماده برای علمی که ما داریم در کمتر کشوری وجود دارد.

در حال حاضر سالانه حدود نیم میلیون نفر فارغ التحصیل دانشگاهی داریم که از این تعداد نزدیک به ۴۰ هزار نفر فارغ التحصیل تحصیلات تکمیلی هستند که بالقوه آماده کار پژوهشی هستند. بیش از سه هزار نفر از آنها هم فارغ التحصیلان دوره های دکتری هستند بنابراین این آمادگی وجود دارد که با برنامه ریزی درست و با استفاده بهینه از منابع و با هماهنگ کردن دستاوردهای زیادی که در کشور در حال رخ دادن است بتوانیم با حرکتی پرشتاب از بقیه رقبا حتی از آنهایی که در شرایط موجود جلوتر از ما هستند پیشی بگیریم.

ضمن آنکه با معیارهای جزئی باید موقعیت کشور را سنجید و یک ارزیابی تام و تمام که از همه جهت بتواند وضعیت علمی و فناوری ما را در صحنه بین المللی به دست بدهد وجود ندارد اما همین شاخص های جزئی می تواند راهنمای خوبی باشد. مثلا اگر تولید علم را با انتشارات علمی بین المللی کشور بسنجیم که معیاری خوب اما ناقص است ما در رتبه سی ام دنیا قرار می گیریم.

در بعضی از مقایسه های بین المللی که انجام شده، رتبه جهانی ایران در فناوری چیزی بین ۴۰ و ۵۰ برآورد کرده اند، اما در بعضی از حوزه های علمی و فناوری بسیار جلوتر هستیم. مثلا در فناوری نانو، بین ۲۰ کشور اول دنیا هستیم و در رشته شیمی وضعیت خیلی خوبی داریم حتی در بعضی رشته های محدود رتبه ما در دنیا تک رقمی است.

البته در ارزیابی هایی که در خصوص فناوری ایران انجام شده دستاوردهای حجیمی که در بعضی از زمینه های فناوری در کشور حاصل شده، در نظر گرفته نشده اند مثل فناوری هسته ای، نانو و فناوری سلول های بنیادی و از این قبیل که به صورت خاص دیده نشده اند.

این که کشور ما از نظر فناوری در چه موقعیتی است به این بستگی دارد که در چند رشته از رشته های مطرح و دارای مزیت جزو رتبه های بالاست بنابراین به نظر می رسد که ارزیابی ها کمی کمتر از واقعی را نشان می دهند و رتبه فناوری کشور بالاتر از برآوردهاست

در چنین شرایطی اگر شرکت های دانش بنیان راهشان را در کشور پیدا کنند ایران یک کشور توسعه یافته خواهد بود البته مطمئنا نقش دولت در این میان بسیار حائز اهمیت است چراکه می تواند با برداشتن موانع از سر راه این شرکت ها زمینه را برای رشد و پیشرفت آنها فراهم کند.

بخش های مختلف وزارتخانه ها و منابع مالی در کشور نیز باید برای رشد شرکت های دانش بنیان کمک کنند تا شاهد جهشی سریع در حوزه فناوری و نوآوری باشیم.

فراموش نکنیم در شرایط فعلی که از لحاظ تامین نیروی متخصص و دانش فنی موفق بوده ایم بحث مهم دیگری در پیش روی ما قرار دارد. فناوری مقوله مهمی است که هم با علم و هم صنعت در ارتباط است و دارای هویت مستقلی است که متاسفانه کمتر به آن توجه شده است.

نوآوری هم بیشتر به مفهوم کالا یا خدماتی اطلاق می شود که در بازار مصرف ارائه می شود، به طور کلی نوآوری نتیجه تجاری شدن علم و فناوری است ومطمئنا باید برای ارتباط این زنجیره ها راهکاری اندیشیده شود.

در واقع در دنیایی که دانـش و دسـتـاوردهـای عـلـمـی و فـنـاورانـه، اصـلـی تـریـن زیرساخت های قدرت و اقتدار ملّی کشورهای جهان را تشکیل می دهد ضرورت تقویت نهادهایی که در عرصه تولید علم، بویژه در مرزهای دانش بشری حرکت می کنند اولویتی دوچندان دارد.

ضمن آنکه تاکنون درخصوص فناوری های راهبردی در کشور کارهای خوبی صورت گرفته اما تمام آنها به صورت پراکنده است که نیاز به جمع بندی، بررسی و نتیجه گیری دارند و در واقع اگر مجموع دانسته های خود را جمع بندی کنیم آمار قابل توجهی از اطلاعات به دست خواهد آمد که می توانیم از آنان برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنیم. از این رو ضرورت تشکیل معاون فناوری و نوآوری زیر نظر ریاست جمهوری احساس شد.

یکی از دلایل اصلی تشکیل این معاونت برقراری ارتباط بـیـن صـنـعـت و دانـشـگاه بود، چراکه باید در این راستا برنامه ریزی اصولی صورت گیرد. معاونت علمی در واقع برای حمایت بهتر از پژوهشگران و نخبگان در ریاست جـمـهــوری ایـجــاد شــده اســت.

ایــن مـعــاونــت زیـر نـظـر ریاست جمهوری است و مسوولیت های ان به چهار بخش عمده جمع بندی فناوری های راهبردی، برقراری ارتباط بین دانشگاه و صنعت، اولویت بندی طرح های کلان ملی و شرکت های دانش بنیان تقسیم می شود.

تـشکیل معاونت علمی را می توان یکی از بزرگترین دستاوردهای انقلاب دانست که اگرچه از زمان تشکیل آن تاکنون زمان زیادی نمی گذرد اما در همین مدت کوتاه هم شاهد اقدامات بنیادین از طرف این نهاد بوده ایم که از جمله آنها می توان به برگزاری اولین جشنواره ملی و نواوری اشاره کرد.

چرا که در این ۳۰ سال هر ساله ما جشن انقلاب گرفته ایم و در دهه فجر جشنواره های متعددی از جمله جشنواره های ورزشی و هنری برگزار کرده ایم اما در کنار این جشنواره ها، جشنواره ملی و نواوری نیز می تواند جایگاه ممتازی در فعالیت های دهه فجر پیدا کند و این مساله را باید به فال نیک گرفت.

معنای این اقدام آن است که ما در سالگرد پیروزی انقلاب به علم توجه و به عالم احترام می گذاریم و در واقع نگاه ما به علم به عنوان یکی از آرمان های انقلاب است.

این جشنواره که در آن تمام دستاوردهای علمی انقلاب در قالب ستاد های سلول های بنیادی، زیست فناوری، گیاهان دارویی و طب سنتی، میکروالکترونیک،نانو، انرژی های نو وهوا ـ فضا زیر یـک سقف گرد آمده اند روشن می کند که ابعاد افتخار جمهوری اسلامی ایران در زمینه پیشرفت علمی تا چه اندازه اسـت و مـقدمه خوبی را برای حرکت های تصاعدی و پیشرفت هایی که در آینده ایجاد می شود، پایه ریزی می کند.

 

در پایان به گوشه ای از ظرفیت های کشور در زمینه اقتصاد مقاومتی به بیان مقام معظم رهبری  اشاره می کنیم 

13940513_0130409

تهیه شده در مرکز رسیدگی به امور مساجد استان البرز 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *